Phát triển mắc-ca: “Không chỉ bàn, mà làm luôn!”

Các chủ đầu tư đưa ra loạt kế hoạch, cam kết để các hộ dân tại Tây Nguyên có thể yên tâm theo đuổi dự án...

 

Một hộ nông dân trồng mắc-ca tại Lâm Đồng - Ảnh: Báo Lâm Đồng.

Nhiều người đã phải len chân mới có thể tìm một chỗ đứng theo dõi hội thảo về chiến lược phát triển cây mắc-ca tại Tây Nguyên, diễn ra sáng 7/2 ở Đà Lạt, do Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, Ban Kinh tế Trung ương cùng UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức.

Như những thông tin đưa ra thời gian qua, hai đối tác Công ty Cổ phần Him Lam và Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) một lần nữa giới thiệu về đề án đầu tư trên 20.000 tỷ đồng phát triển mắc-ca tại Tây Nguyên, chính thức triển khai từ năm 2015.

Đáng chú ý, đại diện hai nhà đầu tư trên cùng đưa ra những cam kết, được cho là cần thiết để thuyết phục người dân tham gia chương trình của mình.

Ưu đãi lãi suất, kỳ hạn 10 năm

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch LienVietPostBank, chỉ nói rất ngắn gọn: “Tại đây chúng ta sẽ không chỉ bàn, mà làm luôn!”.

Đó là kế hoạch 5 năm gây dựng vùng nguyên liệu 250.000 ha cây mắc-ca, bao gồm cả trồng xen và trồng thuần. Tổng chi phí đầu tư dự tính khoảng 29.000 tỷ đồng, trong đó tổng nguồn tín dụng ước tính khoảng 22.900 tỷ đồng.

Hai đối tác trên sẽ thu xếp nguồn vốn, cùng tuyên bố sẽ thực hiện chính sách ưu đãi lãi suất, với kỳ hạn cho vay các hộ dân khoảng 10 năm.

Ông Hưởng cũng nói rằng, các tính toán cho thấy, trong vòng 10 năm nữa lượng cung từ kế hoạch trên vẫn được xem là “hàng hiếm”.

Liên quan đến nguồn vốn, tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Đông, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), đề cập đến khả năng sẽ có sự hỗ trợ nhất định.

Theo ông Đông, từ năm 2014, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai chương trình thí điểm cho vay các mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi, ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp. Sắp tới, cơ quan này sẽ tổng kết để tiến tới chính thức mở rộng trên toàn quốc.

Đề án của Him Lam và LienVietPostBank nằm trong hướng ưu tiên của chương trình đó. Ngân hàng Nhà nước mong muốn nó phát triển bền vững, mở rộng để góp phần tái cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp, nâng cao đời sống người dân.

“Các anh cứ làm. Ngân hàng Nhà nước sẽ nghiên cứu chính sách hỗ trợ vốn, như cho vay tái cấp vốn đối với cá tra, trồng và thu mua lúa gạo, đóng tàu…”, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế nói.

Nhưng, ông cũng lưu ý rằng, như với chương trình tái canh cây cà phê cũng tại Tây Nguyên, chương trình phát triển mắc-ca này cần có thêm sự phối hợp của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong quy hoạch, xây dựng các quy chuẩn tạo giống và chăm sóc.

Bộ Công Thương hướng dẫn việc chế biến, làm sao để chế biến sâu và thực sự tạo nên được các chuỗi giá trị từ hạt mắc-ca. Cùng đó, công tác thị trường, định hướng tiêu thụ… cũng cần bám sát việc sản xuất của người dân.

Các cam kết cần thiết

Ngoài các thông tin kỹ thuật và dữ liệu về tiềm năng phát triển cây mắc-ca tại Tây Nguyên, được xem là lý tưởng, ông Dương Công Minh, Chủ tịch Him Lam, còn nhấn mạnh đến yếu tố niềm tin của người dân ở chương trình này.

Như để chuyển tải niềm tin của chính mình, ông Minh cho biết trong thời gian qua Him Lam đã làm thật rồi. Họ đã xây dựng các vùng tạo giống, thuê các chuyên gia của Mỹ và Úc về trực tiếp làm việc.

Và để nhấn mạnh cho yêu cầu làm thật này, Chủ tịch Him Lam tiết lộ đã bỏ ra 150.000 USD mỗi tháng để thuê 5 chuyên gia về làm cho mình.

Cùng với khâu tạo giống, ông Minh cho biết, ngay sau hội thảo, Him Lam sẽ triển khai ngay việc xây dựng nhà máy và lập quy trình chế biến hạt mắc-ca, sẵn sàng khâu này ngay từ đầu ngay cả cho hướng xuất khẩu.

Cũng như thông tin từ ông Hưởng, là Chủ tịch Hội đồng Quản trị LienVietPostBank, ông Dương Công Minh một lần nữa khẳng định sẽ xây dựng và triển khai chính sách cho vay lãi suất ưu đãi. Điều này được xem là cần thiết, khi cây mắc-ca từ khi trồng mới đến mùa khai thác đầu tiên thường phải mất 5 năm.

Để các hộ dân tin tưởng hơn, cùng với cam kết xây dựng nhà máy và bao tiêu sản phẩm, Him Lam cho biết trước mắt sẽ đứng ra mua bảo hiểm nông nghiệp cho các hộ dân, đảm bảo an toàn cho họ chuyên tâm tham gia chương trình. Sắp tới, Công ty Bảo hiểm Liên Việt sẽ được thành lập để trực tiếp làm công tác này.

Tại hội thảo, ông Dương Công Minh cũng đề xuất được thành lập ngay Hiệp hội Mắc-ca Tây Nguyên. Đây là đầu mối tập hợp các doanh nghiệp, các hộ dân để tổ chức, phối hợp và hướng dẫn trồng vùng nguyên liệu, chế biến và làm công tác thị trường.

Trên bàn chủ tọa hội thảo, trước kế hoạch và những cam kết trên, cũng như qua nghiên cứu tham luận của các nhà khoa học trong và ngoài nước, qua tìm hiểu thực tiễn một số mô hình đã thành công, Trưởng ban Kinh tế Trung ương, ông Vương Đình Huệ lạc quan: “Hôm nay, chúng ta hoàn toàn có quyền mộng mơ và tin tưởng về một vị thế xứng đáng của mắc-ca Việt Nam trên bản đồ mắc-ca khu vực và thế giới”.

 

20.000 tỷ đồng vào mắc-ca: “Không ai làm thì tôi cũng tự trồng”

Người trực tiếp xây dựng và triển khai nói gì về triển vọng phát triển cây mắc-ca tại Tây Nguyên?...

Ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank).

Tháng 4 năm ngoái, ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó chủ tịch Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank), lần đầu tiên nói về kế hoạch đầu tư phát triển cây mắc-ca tại Tây Nguyên, với quy mô dự kiến ban đầu khoảng 10.000 tỷ đồng.

Đến đầu tuần này, hai đối tác triển khai đề án, Công ty Cổ phần Him Lam và LienVietPostBank, cho biết đã khảo sát và có thể mở rộng quy mô đầu tư phát triển mắc-ca, với số vốn dự kiến trên 20.000 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Đức Hưởng, người có ý tưởng và trực tiếp xây dựng đề án, vừa có cuộc trao đổi với VnEconomy.

Muốn cho dân vay để trồng loại cây này
Thưa ông, từ năm ngoái, khi có thông tin về kế hoạch đầu tư nói trên, cũng đã có những hoài nghi... Nói một cách dân dã thì có phải là “chém gió” không?

Cũng dễ hiểu thôi. Trước đây nếu là tôi, nghe ai đó nói một kế hoạch như vậy thì tôi cũng nghĩ là “chém gió”. Vì nó còn mới quá, và chưa thấy thực tiễn tại Việt Nam. Ngay cả khi triển khai thì cũng phải mất 5-7 năm mới chứng minh được.

Năm ngoái, sau khi có kế hoạch trên, LienVietPostBank và Him Lam đã tổ chức nghiên cứu, thuê chuyên gia nước ngoài cùng làm, xây dựng quy trình cụ thể. Chúng tôi đã đề xuất với Ban Chỉ đạo Tây Nguyên tổ chức một hội thảo chuyên đề về phát triển loại cây này vào ngày 7/2 tới tại Đà Lạt để cùng thảo luận sâu hơn.

Vậy ý tưởng phát triển cây mắc-ca quy mô lớn tại Việt Nam có từ khi nào và bắt đầu như thế nào, thưa ông? Hay vì sao đến lúc này mới “nhìn thấy” loại cây này?

Cá nhân tôi đi công tác nước ngoài, thấy người ta dùng nhiều loại hạt này. Tìm hiểu kỹ thì thấy giá trị của nó và nhận thấy thực tế ở ta đã thí điểm thành công rồi, nhất là tại Tây Nguyên.

Tôi cũng đã gặp các đối tác là doanh nghiệp ngành thực phẩm bánh kẹo, dược mỹ phẩm. Họ lại đang đi tìm loại nguyên liệu này. Cung trong nước rất hạn chế, mà chủ yếu là nhập khẩu.

Trong khi đó, đất và điều kiện tự nhiên phù hợp với mắc-ca thì Việt Nam có. Cứ như trời cho vậy. Cho nên nếu không ai làm thì tôi cũng tự trồng. Ngay cá nhân tôi cũng đã đi tìm đất để tự mình làm.

Ý tưởng đó có cách đây hai năm rồi.

Là người làm ngân hàng, có vẻ như ngoại đạo khi ông và LienVietPostBank tập trung vào phát triển cây mắc-ca với quy mô dự kiến lớn như vậy?

Từ trước đến giờ chúng tôi luôn xác định nông dân là đối tượng khách hàng rất tốt cho ngân hàng. Chúng tôi đang cho vay trồng lúa, chăn nuôi, kể cả trồng cà phê. Nên với chúng tôi, làm mắc-ca là đúng việc.

Chúng tôi muốn mọi người quan tâm hơn đến nó, vì nó còn rất mới, làm sao để người dân đến với nó nhanh hơn, thành công đến nhanh hơn và họ đỡ vất vả hơn.

Ở khía cạnh sự tham gia của ngân hàng, tiềm năng như thế nào, thưa ông?

Mục tiêu của đề án là tạo công ăn việc làm, đổi mới cách làm, tạo hiệu quả kinh tế cao hơn cho người nông dân. Như tôi nói ở trên, họ là các khách hàng gần gũi của LienVietPostBank; họ làm ăn hiệu quả thì hoạt động cho vay của ngân hàng sẽ thuận lợi.

Chúng tôi sẽ tiên phong đứng ra xin đất làm giống, đầu tư giống, qua quy hoạch của địa phương, rồi hỗ trợ vốn trung dài hạn cho các hộ dân trồng loại cây này. Nếu có đất đai tốt, chúng tôi sẽ tổ chức trồng tập trung riêng.

Chúng tôi muốn cho dân vay để trồng loại cây này, cho vay trung dài hạn 7-10 năm. Theo tính toán thì đến năm thứ 7 là nông dân đã có thể thu hồi xong vốn và có lãi. Nó bền vững và điều này cần cho ngân hàng.

Còn tiềm năng của cây mắc-ca tại Việt Nam, hay tính khả thi của đề án, rồi vấn đề đầu ra nữa?

Việt Nam gần như chưa có sản phẩm mắc-ca để bán. Bởi, các hãng thực phẩm, bánh kẹo, mỹ phẩm đã mua sạch nguyên liệu rồi. Trên thế giới, các thống kê cho thấy nhiều năm rồi cung vẫn không đáp ứng đủ cầu.

Với chúng tôi, trước mắt chưa tính đến xuất khẩu, chỉ riêng đáp ứng trong nước đã đủ rồi.

Ở Việt Nam, có ba địa phương phù hợp nhất cho cây mắc-ca, với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng, là Đà Lạt, Đắc Nông và Kon Tum. Khu vực Tây Bắc cũng có thể, nhưng mưa hơi nhiều và sương muối… và vẫn phải thí điểm tiếp. Còn Tây Nguyên thì triển khai được rồi.

Tây Nguyên hiện có cây cà phê là chủ lực, nhưng phần lớn đã già cỗi, khoảng 60-70% đang đứng trước yêu cầu tái canh. Tuy nhiên, hiện nay chủ trương, quy hoạch và nguồn vốn cho tái canh cây cà phê vẫn nhiều vướng mắc.

Cây mắc-ca có thể thay thế cây cà phê hoặc trồng xen cũng được. Đưa mắc-ca vào, vẫn trồng cà phê bình thường, hai cây bổ trợ cho nhau. Cũng lưu ý là cây mắc-ca có thể cho khai thác tới 60 năm.

Dù cũng có những khó khăn nhất định! Tâm lý người dân, bỏ cây cà phê già cỗi dù vẫn đang cho thu hoạch, thay cây mới và chờ 4-5 năm nữa mới thu hoạch thì người ta khó làm. Nhưng nếu cứ thế này thì 4-5 năm nữa cây cà phê thoái hóa là trắng tay không có gì.

Tây Nguyên có khoảng 5 triệu ha cây công nghiệp, có thể trồng xen 1 triệu ha mắc-ca. Có thể trồng ngay được 250 nghìn ha, mà chừng đó thì cũng mới chỉ đáp ứng được nhu cầu trong nước, thay thế hàng nhập khẩu, phục vụ cho các ngành chế biến thực phẩm, bánh kẹo, mỹ phẩm…

Trong hội thảo tới, chúng tôi sẽ mời các doanh nghiệp, chuyên gia Nhật Bản. Trong các đợt tham khảo ở nước ngoài, khi đặt vấn đề hợp tác khép kín từ trồng vùng nguyên liệu đến bao tiêu sản phẩm, thì họ đồng ý làm ngay.

Lợi thế trời cho

Triển vọng là vậy, nhưng liệu có tình huống nào đó ngoài mong muốn trong tương lai, tương tự như chuyện người dân đốt mía, chặt sắn, cao su, đổ sữa… không, thưa ông?

Chúng tôi đã tính toán, từ bây giờ cho đến khi tạo được vùng nguyên liệu 500 đến 1 triệu ha thì mới chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong nước thôi. Nếu trồng được quy mô đó, Tây Nguyên sẽ trở thành thủ phủ mắc ca của Đông Nam Á.

Trên thế giới cũng mới chỉ có một số vùng chủ yếu như Nam Phi, Hawaii, Úc, một phần Vân Nam Trung Quốc… Thế giới vẫn mất cân đối cung - cầu, mà các khu vực có điều kiện tự nhiên để trồng và có được chất lượng hạt mắc-ca tốt không nhiều. Loại cây này kén thổ nhưỡng, khí hậu, chứ không phải muốn đại trà là được.

Như tôi nói, Tây Nguyên có được điều kiện tự nhiên rất phù hợp. Đó là lợi thế trời cho.

Còn về quy mô vốn, ông nói gì về năng lực của Him Lam và LienVietPostBank?

Khi có ý tưởng và xây dựng đề án, chúng tôi dự tính quy mô vốn cần cho đề án khoảng 10.000 tỷ đồng. Bởi lượng vốn đầu tư ban đầu cũng không quá nhiều.

Qua quá trình khảo sát, đánh giá tiềm năng của loại cây này, khi nó thu hút được sự tham gia của người dân, chúng tôi có thể đầu tư khoảng 20.000 - 25.000 tỷ đồng, trải ra trong khoảng 5 năm.

Quy mô đó là bình thường. Chúng tôi làm rồi. Không tổ chức nào tham gia thì cá nhân chúng tôi cũng vẫn làm.

Liệu có sự đặt cược hay mạo hiểm ở đây không?

Tất nhiên khi bỏ tiền ra thì phải đánh giá trước những dấu hiệu tiền quay trở lại. Nếu xem đó là đặt cược hay có mạo hiểm thì chúng tôi sẵn sàng. Nhưng tôi xem không có đặt cược ở đây, mà là cơ hội cần nắm lấy.

Còn với người dân, khi khảo sát và đi vào thực tế, ông có thấy họ e ngại hoặc hoài nghi không?

Tôi nhận thấy họ đang háo hức, vì thời gian thử nghiệm đã qua rồi. Người ta thấy các mô hình thành công rồi, nhưng chưa có ai đứng ra hô để làm, để có quy hoạch và tổ chức thực sự, mà đang tự phát.

Đúng ra chúng ta phải có chiến lược để hỗ trợ nông dân trước thực tế cây công nghiệp đang già cỗi. Trong khi đó, Tây Nguyên có được điều kiện tự nhiên trời cho, phải nắm lấy lợi thế đó.

Vneconomy

Trên 20.000 tỷ đồng cho “cây tỷ đô” tại Tây Nguyên

Him Lam và LienVietPostBank bắt đầu triển khai kế hoạch đầu tư hơn 20.000 tỷ đồng trồng mắc-ca...

Ngay tại Thanh Hóa, hiện đã có hộ dân chủ động được với vườn giống cây mắc ca - Ảnh: Quang Thái.

Ngày 7/2 tới, tại Đà Lạt, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên phối hợp cùng Ban Kinh tế Trung ương, UBND tỉnh Lâm Đồng sẽ tổ chức một hội thảo chuyên đề về phát triển cây mắc-ca (Macadamia) tại khu vực Tây Nguyên.

Tại hội thảo này, Công ty Cổ phần Him Lam và Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) sẽ giới thiệu lộ trình triển khai đề án đầu tư phát triển cây mắc-ca, dự kiến quy mô trên 20.000 tỷ đồng trong 5 năm đầu.

Đây là đề án đầu tiên hướng đến việc phát triển quy mô lớn loại cây này tại Việt Nam, được tổ chức từ tạo giống, quy hoạch vùng nguyên liệu và cho vay vốn, cũng như trực tiếp tham gia với các hộ nông dân trên địa bàn.

Đầu năm 2014, LienVietPostBank và Him Lam đã xây dựng đề án với trù tính quy mô khoảng 10.000 tỷ đồng, trong đó trực tiếp tham gia trồng 5.000 ha. Qua quá trình khảo sát, quy mô này được mở rộng dự kiến từ 20.000 - 25.000 tỷ đồng, bắt đầu triển khai cụ thể từ 2015.

Lãnh đạo LienVietPostBank cho biết, quy mô vốn dự kiến trên nằm trong khả năng của ngân hàng, được tính toán phù hợp với lượng giải ngân rải đều khoảng 5 năm, theo triển vọng phát triển được từ 250 - 500 nghìn ha tại các tỉnh Tây Nguyên (khu vực có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp).

Hai đối tác trên quyết định triển khai sau khi khảo sát thực tế thành công của một số mô hình thí điểm tại Việt Nam.

“Đã có các mô hình triển khai thành công. Thế nhưng cây mắc-ca tại Việt Nam hiện vẫn phát triển tự phát và manh mún. Chúng tôi mong muốn đây sẽ là loại cây công nghiệp chiến lược và chủ lực, thu hút bà con nông dân tham gia và thực sự tạo được đổi thay tại Tây Nguyên, biến Tây Nguyên thành thủ phủ mắc-ca của khu vực Đông Nam Á”, một lãnh đạo LienVietPostBank nói.

Hội thảo sắp tới cũng sẽ tập trung vào mục tiêu trên, với sự tham gia của đại diện các ban ngành liên quan, các chuyên gia cùng doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Mắc ca hiện là loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, được mệnh danh là “cây tỷ đô” tại Việt Nam, với nhu cầu lớn trên thị trường thế giới, đã được trồng thử trong nước từ hơn một thập kỷ trước. Các đánh giá cho thấy Tây Nguyên và Tây Bắc là hai khu vực thích hợp nhất để trồng mắc-ca tại Việt Nam, đặc biệt là Tây Nguyên.

Việc trồng thử nghiệm đã đem lại những kết quả khả quan, với năng suất khá cao. Tính đến tháng 9/2014, diện tích trồng mắc-ca tại Kon Tum là 50 ha, Gia Lai 80 ha, Đắc Lắc 500 ha, Đắc Nông 600 ha và Lâm Đồng 400 ha.

Theo Vneconomy