Singapore: Hành trình trở thành con rồng châu Á

Từ một quốc gia không có tài nguyên thiên nhiên, Singapore đã chuyển mình mạnh mẽ để trở thành nền kinh tế hàng đầu khu vực chỉ trong nửa thế kỷ.

Mô phỏng quang cảnh Singapore nhiều thập kỷ trước. Ảnh: Bảo tàng Quốc gia Singapore

Sáp nhập rồi lại tách khỏi Liên bang Malaysia, Singapore phải đương đầu với hàng loạt khó khăn, thách thức khi hoàn toàn không có tài nguyên thiên nhiên. Bùn lầy bao phủ phần lớn diện tích hòn đảo. Tuy nhiên, theo BBC, những chính sách của chính quyền Thủ tướng Lý Quang Diệu đã đưa vùng đất trở thành nền kinh tế hàng đầu khu vực, với những tòa nhà chọc trời mọc lên san sát. 

Cuộc sống khó khăn nơi đầm lầy

Khi người Anh đặt chân tới Singapore năm 1819, nó chỉ là khu rừng rậm rạp mọc trên đầm lầy, nhưng vùng đất này nằm trên tuyến đường giao thương hàng hải tấp nập giữa Ấn Độ và Trung Quốc nên nó nhanh chóng trở thành một thương cảng tấp nập. Singapore thu hút người nhập cư từ khắp châu Á, nguồn lực quan trọng giúp quốc đảo sư tử phát triển.

Người dân Singapore từng trồng chuối để đánh dấu lãnh thổ. Ảnh: BBC

Sharanjit Leyl là một người sinh ra và lớn lên khi Singapore đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, câu chuyện của những thế hệ trước trong gia đình giúp Leyl hình dung được cuộc sống khó khăn ở vùng đất này. Trước ngày Singapore độc lập, ông bà nội, bố và các cô chú của Leyl sống ở khu vực “Red Hill” tại trung tâm Singapore. Họ khẳng định quyền sử dụng đất bằng cách trồng những cây chuối xung quanh nơi ở. Tán cây chuối giúp mảnh đất của họ không bị người khác xâm lấn.

Nhưng ngôi nhà của đại gia đình có 8 người con đơn sơ như một túp lều. Toàn bộ người dân trên đảo sống trong cảnh thiếu nước sạch triền miên. Tuy nhiên, họ đã nương tựa vào nhau để vượt qua khó khăn. Cuộc sống giản đơn với mục tiêu duy nhất là cùng tồn tại đã giúp những cư dân đầu tiên của đảo tồn tại. 

Singapore chuyển mình dưới thời Lý Quang Diệu

Cảnh sát đảm bảo an ninh trong cuộc đụng độ giữa các nhóm người. Ảnh: Getty

“Chúng tôi chẳng hiểu ông ấy nói gì nhưng chúng tôi nghĩ những điều ông nói ra khá quan trọng vì mọi người đều rất quan tâm. Họ luôn vỗ tay sau mỗi lời ông ấy nói. Chúng tôi cũng bắt chước theo”, một người cô của Leyl kể lại khoảnh khắc ông Lý ghi dấu ấn trong lòng người dân Singapore. Tháng 8/1963, Singapore gia nhập Liên bang Malaysia. Tuy nhiên, mối liên kết này nhanh chóng rạn vỡ khi các bên không đạt được thỏa thuận phân chia quyền kiểm soát tài chính Singapore. 

Căng thẳng chủng tộc dẫn tới bạo loạn giữa các nhóm người vào năm 1964. Một năm sau, Singapore tách khỏi Liên bang Malaysia.

Những ngôi nhà chung cư phục vụ nhu cầu ăn ở của người dân Singapore. Ảnh: BBC

Người dân bán đất để chính phủ xây dựng những kiểu nhà đặc thù, phù hợp với nhu cầu thiết yếu. Những dự án này do Bộ phát triển quốc gia Singapore quản lý nhằm đảm bảo chủ trương mỗi người dân Singagapore đều được chính phủ hỗ trợ mua nhà. Dạng nhà này giúp nâng cao điều kiện sống của cả xã hội.

“Các bậc thầy về hoạch định” của Singapore đã tạo ra các thị trấn dạng này. Nó giải quyết chỗ ở cho hàng chục nghìn người từng phải sống trong các khu ổ chuột hoặc nhà cũ. Trong thập niên 1970 và 1980, người dân Singapore được sống trong các công trình có nước sạch và nhà vệ sinh kiểu mới, tạo ra một cuộc cách mạng cho vùng đất từng là đầm lầy
Năm 1985, Thủ tướng Lý Quang Diệu khẳng định, Singapore không còn người vô gia cư, không còn cảnh lấn chiếm đất đai hay những khu nhà ổ chuột. Đảo quốc sư tử cũng không còn những cộng đồng người sống theo chủng tộc. Những người gốc Trung Quốc, Malaysia, Ấn Độ đều sống hòa bình bên cạnh nhau với suy nghĩ họ cùng là người Singapore.

Công cuộc xây dựng đất nước kiểu mẫu ở Singapore chưa dừng lại. Chính phủ phát động các chuyến dịch tuyên truyền về lịch sự, ngăn ngừa khạc nhổ nơi công cộng hay ném rác xuống từ các tòa nhà cao tầng. Khẩu hiệu “kẻ xả rác sát nhân” xuất hiện khắp nơi nhằm cảnh báo người dân sống trên các tầng cao của nhà chung cư không ném rác vì chúng có thể làm bị thương những người sống phía dưới.

Singapore ngày nay. Ảnh: BBC

Tới thập niên 1980, mọi vấn đề lớn của Singapore đều đã được chính phủ Lý Quang Diệu giải quyết. Tỷ lệ thất nghiệp ở Đảo quốc Sư tử đã giảm xuống mức không đáng quan ngại trong khi tỷ lệ tội phạm cũng rất thấp. Tuy nhiên, Singapore vẫn áp dụng biện pháp tử hình với những kẻ buôn ma túy nhằm giảm thiểu loại tội phạm này.

Ban đầu, cuộc sống của những người nhập cư gặp muôn vàn khó khăn. Người lao động phải ở trong những ngôi nhà chật chội, bẩn thỉu. Có thời điểm, 1 triệu người phải sống trong những ngôi nhà gỗ tạm bợ nằm trên khắp hòn đảo. Nó khác xa với những con phố sạch đẹp, văn minh mà du khách có thể chiêm ngưỡng ngày nay.

Năm 1959, Anh thực hiện bước đi đầu tiên trong lộ trình trao trả tự do cho Singapore bằng cách cho vùng đất này quyền tự trị. Ông Lý Quang Diệu cùng Đảng Nhân dân Hành động giành chiến thắng vang dội trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên. Những người dân không cùng ngôn ngữ đã đổ dồn xuống đường, tham dự một cuộc mít tinh quy mô lớn.

Quyết định này khiến Singapore đương đầu hàng loạt khó khăn trong thời kỳ đầu độc lập. Nhiều người tin rằng quốc đảo này sẽ không thể tồn tại. Tuy nhiên, niềm hi vọng to lớn vào tương lai cùng chính sách lãnh đạo sáng suốt của chính phủ Lý Quang Diệu giúp Singapore bắt đầu đặt những viên gạch đầu tiên để xây dựng cơ sở hạ tầng cho tương lai thành phố. 

Tuy nhiên, chiến dịch “dừng lại ở hai con” của Singapore trong những năm 1960 và 1970 cũng phát huy hiệu quả quá mức cần thiết. Nó làm giảm tỷ lệ sinh ở nước này. Giới chức Singapore ban hành quyết định thay thế trong thập niên 1980 nhưng quá muộn. Quốc gia này đang duy trì tỷ lệ sinh thấp nhất châu Á, buộc nhà chức trách phải đưa ra những chính sách về nhập cư. 

Theo Zing

Tầm nhìn phủ xanh Singapore của ông Lý Quang Diệu

Hơn 50 năm trước, ông Lý Quang Diệu tin rằng hình ảnh Singapore sẽ không lẫn vào các nước Thế giới thứ 3 chỉ bằng biện pháp đơn giản: trồng nhiều cây cối để phủ xanh đảo quốc.

Ông Lý Quang DIệu trồng cây vào ngày 16/6/1963, mở đầu chiến dịch phủ xanh Singapore. Ảnh: Straits Times

Báo Straits Times cho biết, trong thời gian du học tại trường Cambridge (Anh), ông Lý Quang Diệu rất quan tâm cách người Anh sắp đặt vị trí cây xanh trên các tuyến đường nhộn nhịp ở thủ đô London. Ông cũng dành thời gian tìm hiểu về đất đai, hệ thống thoát nước, phân bón và khí hậu.

Khi nắm trọng trách phát triển Singapore, ông Lý Quang Diệu nhấn mạnh việc mở rộng độ che phủ của cây xanh để giảm hệ quả tiêu cực của quá trình đô thị hóa, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống.

Ông rất thích cây angsana (vốn dễ trồng cũng như phát triển nhanh, tán rộng) và cây còng. Ngoài ra, cây xanh còn góp phần làm đẹp mỹ quan đô thị, đặc biệt khi đến mùa hoa nở, thu hút những chú chim đến làm tổ và mang lại âm thanh rộn rã cho phố phường.

Ngày 16/6/1963 là dấu cột mốc quan trọng trong chiến dịch trồng cây ở Singapore. Khi ấy, thủ tướng Lý Quang Diệu tự tay cuốc đất để trồng một cây thành ngạnh. Các nhà sử học ví hành động trồng cây của ông Lý Quang Diệu giống như việc gieo những hạt giống đầu tiên của giấc mơ "khu vườn Singapore" xuống mảnh đất cằn cỗi trong quá khứ.

Những tuyến đường ở Singapore luôn rợp bóng cây. Ảnh: Straits Times

Thủ tướng lập quốc của Singapore chọn thời điểm trồng cây vào mùa hè, mùa hạn hán, để nhấn mạnh tầm quan trọng của chiến dịch phủ xanh cả nước giúp điều hòa khí hậu, mang lại nhiều mưa hơn cho hòn đảo.

Tuy nhiên, tầm nhìn sâu xa hơn của ông Lý Quang Diệu ở chỗ, ông tin rằng một Singapore sạch sẽ và trong xanh sẽ nâng cao lợi thế cạnh tranh của đất nước trong quá trình vươn lên Thế giới thứ nhất.

Trong hồi ký Từ Thế giới thứ Ba đến Thế giới thứ Nhất, ông Lý Quang Diệu chia sẻ: "Sau khi độc lập, tôi luôn đau đáu suy nghĩ về những biện pháp để tách bạch hình ảnh Singapore với các nước Thế giới thứ 3. Tôi quyết định phải cải thiện môi trường và cảnh quan Singapore. Phủ xanh thành phố là kế hoạch hiệu quả nhất mà tôi từng phát động".

"Những mảng xanh trong thành phố cũng giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm của người dân, khiến họ tự hào về những thực thể tồn tại xung quanh. Chúng tôi hướng dẫn họ chăm sóc cây xanh và không phá hoại cây cối", ông Lý Quang Diệu kể trong quyển hồi ký xuất bản năm 2000.

Trẻ em Singapore tham gia Ngày Trồng cây. Ảnh: Straits Times

Trong những thập kỷ điều hành đất nước, ông Lý Quang Diệu luôn quyết liệt thực hiện giấc mơ xây dựng "thành phố vườn" ở Singapore.

"Tôi cử người đi khắp nơi, đến các vùng xích đạo, vùng nhiệt đới, vùng cận nhiệt đới, để tìm những giống cây hoặc dây leo mới. Họ đến châu Phi, vùng Caribbean, châu Mỹ, và mang về một số giống cây mới. Chúng không nhiều, nhưng nếu bạn dành chỗ để trồng cây, để dây leo mọc lên, thì sự oi bức sẽ giảm và bạn có một thành phố khác hẳn", ông Lý Quang Diệu kể trong quyển The Man And His Ideas (xuất bản năm 1998).

Khi Singapore trở thành đô thị hiện đại, ông Lý Quang Diệu "khoe" rằng, ông luôn cảm thấy thoải mái và nhẹ nhõm khi từ máy bay trông xuống đại lộ East Coast rợp bóng cây.

Vì sao trồng cây lại là ưu tiên của Singapore vào thời kỳ đầu độc lập, khi đất nước chưa chắc chắn về sự tồn vong kinh tế?

"Ông Lý Quang Diệu đã khẳng định chiến dịch phủ xanh phải là phần thiết yếu trong quá trình xây dựng đất nước. Một thành phố xanh với khâu quản lý, quy hoạch hiệu quả sẽ gửi tín hiệu tích cực đến các nhà đầu tư. Hơn nữa, nó cũng truyền cảm hứng đến người dân Singapore, khiến họ tự hào rằng họ đang sống trong một 'thành phố vườn'. Có những lợi ích không thể đong đếm nhưng vô cùng quan trọng", ông Poon Hong Yuen, chủ tịch Ủy ban quản lý công viên quốc gia Singapore (NParks), nói.

Ngày nay, cây xanh đã che bóng cho gần một nửa Singapore. "Mật độ phủ xanh của Singapore năm 1986 là 36%, đến năm 2007 là 47% dù chúng tôi vẫn đạt tỷ lệ tăng trưởng kinh tế và dân số ấn tượng", ông Poon nói.  

Ngày 2/11/2014, ông Lý Quang Diệu vẫn tham gia Ngày Trồng cây cùng người dân dù sức khỏe đã suy yếu nhiều Ảnh: Straits Times

Cả nước cùng trồng cây

Từ năm 1971, chính phủ Singapore quyết định chọn một ngày trong tuần thứ nhất của tháng 11 là Ngày Trồng cây toàn quốc. Sự kiện Ngày Trồng cây đầu tiên diễn ra vào ngày 7/11/1971. Tháng 11 là thời điểm bắt đầu mùa mưa ở Singapore. Do vậy, đảo quốc có thể tiết kiệm lượng nước ngọt phải dùng để tưới tiêu trong giai đoạn này.

Ngày Trồng cây ở Singapore thực sự là một ngày hội của cả nước, với nhiều hoạt động ý nghĩa diễn ra bên cạnh nhiệm vụ chính là trồng cây. Những quan chức nước ngoài tại Singapore cũng hào hứng tham gia sự kiện này.

Các gia đình hướng dẫn trẻ em trồng cây và giảng giải về những lợi ích mà cây xanh mang lại. Ông Lý Quang Diệu chưa từng vắng mặt ở bất kỳ lễ khai mạc sự kiện nào suốt hơn 50 năm qua. Ngày 2/11/2014, dù sức khỏe đã suy yếu đáng kể, ông vẫn tham gia lễ phát động Ngày Trồng cây cùng người dân.

Straits Times/Zing

Ông Lý Quang Diệu: Tôi đã thất vọng với cô gái có tên Kha Ngọc Chi

Hơn ba mươi năm đứng đầu Chính phủ Singapore, cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu đã đưa mức thu nhập bình quân tính theo đầu người của người dân Singapore lên hàng cao nhất thế giới. Có ai biết khởi nguồn thành công của người cha đẻ Singapore xuất phát từ nỗi thất vọng mang tên Kha Ngọc Chi.

Vợ chồng ông Lý Quang Diệu

Ấy vậy mà, chuyện tình của ông với người vợ Kha Ngọc Chi lại có nhiều yếu tố lãng mạn, đầy ắp những kỷ niệm và chan chứa tình cảm, có thể xếp vào loại rất đỗi “thi vị” như thể đã từng xảy ra với một số thi nhân các nước phương Tây thế  kỷ XIX.

Đời người vốn ngắn ngủi, ông Lý đã theo bà Kha trở về với cát bụi, nhưng chuyện tình đẹp của họ sẽ mãi mãi được ghi nhớ.

Yêu nhau mấy núi cũng trèo

Không sai nếu nói rằng chuyện tình của người sáng lập nên đảo quốc Sư tử lãng mạn và thi vị không thua kém bất cứ một thiên tình sử nào trên màn bạc.

Họ đến với nhau theo đúng với cái nghĩa duyên phận, trai anh hùng gặp gái thuyền quyên.

Thuở ban đầu, họ là đôi bạn cùng theo học luật tại Trường Đại học Raffles. Cuối học kỳ đầu tiên của năm thứ nhất, chàng sinh viên Lý Quang Diệu xếp đầu trường về môn toán. Với chàng, điều đó không có gì ngạc nhiên như cái sự nghiễm nhiên nó phải thế.

Tuy nhiên, đã có kẻ dám “đánh” vào niềm kiêu hãnh ấy của chàng. “Nhưng tôi bàng hoàng nhận ra rằng tôi không chiếm vị trí số 1 cả môn tiếng Anh lẫn môn Kinh tế. Tôi xếp sau một cô tên Kha Ngọc Chi. Tôi thất vọng và cảm thấy khó chịu”, ông Lý Quang Diệu kể trong hồi ký Câu chuyện Singapore: 1923 -1965 đã được xuất bản năm 1998.

Nhưng chính bản thân chàng trai họ Lý cũng chẳng thể nào lý giải được lý lẽ của trái tim mình, khi để cảm xúc của mình với cô nàng họ Kha ấy, chuyển hướng 360 độ, từ khó chịu sang cảm phục, thương mến rồi... yêu.

Khi tình cảm của mình được người bạn gái nồng nhiệt đáp lại, Lý Quang Diệu cảm thấy cuộc đời tràn đầy hưng phấn.

Đã có lúc, trong cảnh hoàng hôn đang dần dần bao trùm lên cảnh vật, Lý Quang Diệu ghé tai Kha Ngọc Chi đọc cho cô nghe một bài thơ tình nồng thắm anh vừa sáng tác.

Trước đây, gia đình Kha Ngọc Chi từng ép cô phải kết hôn với một người. Kha Ngọc Chi đã nhất quyết khước từ và cô nhớ rằng, cô đã vừa khóc vừa thông báo cho Lý Quang Diệu tin này.

Đó có lẽ là lúc cô cảm thấy trái tim cô đã thuộc về Lý Quang Diệu. Với cả hai con người tài năng và giàu cá tính ấy, đã yêu rồi là yêu quyết liệt, bất chấp mọi cấm cứ, ngăn cản và khoảng cách giàu nghèo.

Dù tồn tại khoảng cách tuổi tác (Kha Ngọc Chi lớn hơn Ly Quang Diệu hai tuổi rưỡi) nhưng theo nhận xét của Kha Ngọc Chi thì trí tuệ của Lý Quang Diệu phát triển hơn bà cả... mấy mươi năm.

Chính sự chân thành, mạnh mẽ và kiên định đã khiến họ quyết tâm gắn cuộc đời mình với nhau bằng mọi giá.

Tháng 9.1946, Lý Quang Diệu sang Anh du học tại Trường Đại học Cambridge danh giá.

Tháng 7.1947, Kha Ngọc Chi cũng giành được học bổng du học ở Cambridge. Một chi tiết rất đặc biệt trong mối quan hệ của Lý Quang Diệu và Kha Ngọc Chi là hai người tự tổ chức lễ đính hôn trong một nhà hàng nhỏ ở Stratford-upon-Avon vào tháng 12.1947.

Khi về Singapore, chàng trai đến nhà “nhạc phụ” xin cưới con gái của ông khiến cả nhà được phen... hết hồn.

Và mãi tới ngày 30.9.1950, hai người mới thực sự có nhau trong một hôn lễ chính thức, với sự có mặt và chúc phúc của bố mẹ, họ hàng hai bên.

Sau khi lập gia đình một thời gian, Lý Quang Diệu trở thành Thủ tướng Singapore năm 1959 khi mới 36 tuổi.

Điều đặc biệt là trong vai trò Đệ nhất phu nhân, Kha Ngọc Chi lại không hề tham gia vào công việc triều chính, chỉ một lòng tận tụy phục vụ chồng con trong những việc nội trợ đời thường.

Kha Ngọc Chi luôn là nguồn động viên, an ủi lớn lao đối với chồng. Cùng tốt nghiệp ngành luật, nếu như trong các mối quan hệ, Lý Quang Diệu luôn dựa vào lý lẽ, thì trái lại, Kha Ngọc Chi lại dựa vào linh cảm nhiều hơn.

Về mặt này, theo nhìn nhận của chính Lý Quang Diệu thì “Chi luôn luôn đúng khi nhìn nhận một con người” và “Tôi rất coi trọng ý kiến của vợ mình trong chuyện đối nhân xử thế”.

Ngày 10.2.1952, đứa con đầu lòng của họ ra đời. Lý Quang Diệu tham vấn một chuyên gia phiên dịch tại tòa án tối cao Singapore để tìm cái tên hay nhất cho con. Vị chuyên gia phán rằng đứa bé ra đời vào ngày màu nhiệm nhất trong năm âm lịch, ngày thứ 15 của kỳ trăng đầu tiên trong năm con rồng. “Vì thế chúng tôi quyết định đặt tên con là Hiển Long, tức con rồng vinh hiển”.

Sau đó, họ sinh thêm con gái Vỹ Linh (1955) và con trai út Hiển Dương (1957). Cả ba người đều học rất giỏi và nhanh chóng gây dựng được sự nghiệp lớn: Hiển Long hiện nay là đương kim Thủ tướng Singapore, Vỹ Linh là bác sỹ thần kinh nhi nổi tiếng, còn Hiển Dương là một doanh nhân thành đạt.

Sau Thế chiến 2, tình hình thế giới biến chuyển dồn dập và Singapore cũng không phải ngoại lệ, nhất là khi Lý Quang Diệu cùng các đồng chí tham gia thành lập đảng chính trị PAP.

Giữa những lúc tình hình căng thẳng nhất, Lý Quang Diệu thường lái xe đưa vợ con lên cao nguyên Cameroon ở Malaysia để nghỉ ngơi và cũng để tránh những tai tiếng, ảnh hưởng chính trị.

Cựu Thủ tướng cùng vợ rất mực yêu thương con cái, luôn dạy các con cách hành xử đúng, sống có kỷ  luật, biết kính trên nhường dưới cho dù khi chào đời đã là “con Thủ tướng”.

Hai người không muốn con cái ỷ  thế bố mẹ mà biết tự đi trên đôi chân của chính mình. Vì vậy, Lý Quang Diệu, sau khi nhậm chức Thủ tướng, đã quyết định không để gia đình sống trong khu vực dành cho giới chính khách, vì lo ngại ở trong “môi trường chính trị” sẽ làm sai lệch cách nhìn của lũ trẻ về cuộc sống.

Chỉ có cái chết mới chia lìa lứa đôi

Nhiều người trên thế giới biết đến Lý Quang Diệu như một chính khách và là một bộ óc kinh tế lỗi lạc, có chút khô cằn và độc đoán.

Thế nhưng mỗi đêm, ông Lý thường đến ngồi bên người vợ để kể chuyện và đọc thơ cho bà nghe, kể từ sau cơn đột qụy khủng khiếp vào ngày 12.5.2008 đã khiến người phụ nữ của đời ông phải nằm liệt giường và không thể nói được nữa.

Đó thực sự là nhũng phút giây tĩnh lặng trong đời hai con người, mang về ký ức những ngày đẹp nhất họ ở bên nhau.

Bỏ đi những bộn bề công việc, Lý Quang Diệu trở lại hình ảnh chàng trai tuổi thanh xuân đem lòng yêu cô gái họ Kha, để rồi trải qua những biến cố thăng trầm mới chạm tới bến bờ hạnh phúc.

Ông từng nói: “Chúng tôi rồi sẽ phải ra đi. Tôi không chắc ai sẽ ra đi trước. Vì vậy tôi nói với bà ấy rằng, tôi đang nhẩm lại lời nguyền lứa đôi: Hãy cứ yêu nhau đi, gìn giữ và vun đắp cho tình thêm nảy nở. Chẳng sợ khó khăn, chẳng ngại đau khổ...”.

Trong đại gia đình họ Lý, Quang Diệu là người đau khổ nhất trước tình cảnh của Kha Ngọc Chi, nhưng chỉ âm thầm chịu đựng mỗi ngày.

Khi bà lâm cảnh “chân mỏi tay run”, mỗi bữa cơm ông Lý ngồi bên cạnh, nhặt từng hạt cơm bà đánh rơi, bỏ vào chén mình và ăn ngon lành.

Chọn cho bà một sự ra đi nhẹ nhàng hay cứ tồn tại trong đớn đau là điều dằn vặt ông.

Lý Quang Diệu luôn hiểu hơn bất cứ ai hết về nghĩa tình vợ chồng bao năm qua của đời mình: để người mình yêu ra đi trong thanh thản, nhưng rồi sẽ buồn và cảm thấy trống vắng. Nỗi đau tinh thần cứ thế dày vò ông.

Trong các cuốn hồi ký của mình, ông Lý Quang Diệu không bao giờ quên nhấn mạnh rằng trong cuộc đời ông, may mắn lớn nhất không phải là trở thành một chính khách mà là có bên mình một người vợ “mẫu mực và thuần khiết”, luôn ý thức mình là người “nội tướng” đảm đang để chồng “ra quân” trăm trận trăm thắng.

Với ông Lý, bà Kha là chỗ dựa của gia đinh: “Bởi tôi biết Chi có công việc của một luật sư, và nếu cần bà ấy có thể tự lo cho mình và các con, nên tôi không phải lo lắng về tương lai của bọn trẻ”.

Điều đó giúp ông toàn tâm toàn ý cho sự nghiệp chính trị của bản thân và tương lai của đất nước.

Suốt 31 năm ông làm thủ tướng (1959 -1990), bà lặng lẽ làm người hỗ trợ đắc lực trong quan hệ đối nội lẫn đối ngoại của ông, bằng trực giác rất tinh anh khi đánh giá một con người.

Nhưng tất cả chừng ấy chưa đủ để cuộc tình Lý Quang Diệu - Kha Ngọc Chi “xứng tầm” huyền thoại.

Phần đáng giá nhất của cuộc tình này lại nằm ở đoạn kết, khi mà cả hai nhân vật chính đã bước qua cái tuổi xưa nay hiếm, sức đã tàn, lực đã kiệt nhưng cái tình họ dành cho nhau thì thật đáng nể phục.

Từ khi bà Kha Ngọc Chi bị đột quỵ cho đến ngày qua đời, cựu Thủ tướng trở thành một người chồng hết sức chu đáo, chăm lo miếng ăn giấc ngủ cho vợ. Ông đã làm tất cả những gì tốt nhất cho bà, không để nỗi đau quật ngã mình và rằng “chỉ có cái chết mới chia lìa lứa đôi”.

5 giờ 40 phút chiều 2.10.2010, bà Kha Ngọc Chi nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng.

Đêm 4.10, sau khi khách đã ra về hết, ông Lý Quang Diệu bước từng bước chậm chạp đến bên bà.

Gần như bất động, ông đứng nhìn vào bức ảnh đặt ở chân quan tài hồi lâu. Người ta không thấy nước mắt ở người đàn ông này.

Trước khi nắp quan tài được đóng lại để đưa lên giàn hỏa táng, ông Lý đặt lên ngực vợ một bông hồng đỏ, và bước thêm mấy bước đến gần hơn, lặp lại nụ hôn từng trao cho bà ở hôn lễ cách đây 50 năm, rồi khó nhọc đứng dậy và lặng lẽ quay đi.

Ổng Lý đã kết thúc bài điếu văn bà Kha bằng những câu chữ khiến mỗi người đều phải rơi lệ:

“...Hơn ba-phần-tư đời người tôi có bà, và bà có tôi. Sự ra đi của bà đã để lại trong tôi một nỗi đau không thể diễn tả thành lời... Bà đã chia sẻ với tôi ước nguyện cuối cùng, bà nhờ tôi dặn các con đặt hộp tro của chúng tôi bên cạnh nhau, cũng như tôi và bà đã ở bên nhau suốt cả đời này vậy... Bà đã sống một cuộc sống tràn hơi ấm tình thương và đầy ý nghĩa. Có lẽ tôi nên cảm thấy được an ủi vì những gì bà đã làm được suốt 90 năm qua. Nhưng giờ đây, trong giây phút biệt ly cuối cùng này, trái tim tôi lại nặng trĩu nỗi buồn...

Nguyễn Tuyết – Lâm Anh / An ninh thế giới

Người con gái "lập dị" của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu trải lòng về cha mẹ

Tiến sĩ Lý Vỹ Linh (sinh năm 1955), là con thứ 2 của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu, đã không kết hôn và sống bên bố mẹ đến những giờ phút cuối cùng.

Một trong những tấm ảnh rõ ràng hiếm hoi của tiến sĩ Vỹ Linh .

Tiến sĩ Vỹ Linh hiện là giám đốc viện khoa học thần kinh quốc gia Singapore. Suốt nhiều chục năm qua, bà không hề được nhắc đến nhiều như 2 người con trai của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu là thủ tướng Lý Hiển Long hay giám đốc Singtel Lý Hiển Dương. Thậm chí, người phụ nữ này còn không mấy khi xuất hiện trong những tấm ảnh gia đình Thủ tướng.

Là một người phụ nữ cô độc suốt cuộc đời, bà Vỹ Linh sống và phụng dưỡng cha mẹ đến giây phút cuối cùng. Sau khi cha mất, bà đã gửi tạp chí Straitstimes những bức thư bà từng viết từ năm 2011 đến nay, bao gồm toàn những gạch đầu dòng ngắn gọn, nói về cha mẹ và cuộc đời mình.

Tiến sĩ Lý Vỹ Linh và ông Lý Quang Diệu.

Bố tôi là một người nghiện công việc

- Cả gia đình tôi ở trong bệnh viện khi bố phải đặt stent động mạch vành, không ai nói với ai lời nào, không phải vì căng thẳng đâu, đơn giản vì chúng tôi rất bận.

- Bố tôi ngồi trên giường bệnh, ông vẫn lúi húi bên chiếc laptop, mẹ tôi kiểm tra giấy tờ, còn tôi cũng ngồi giải quyết những công việc tại viện.

- Nếu ai đi qua nhìn thấy 3 người chúng tôi như vậy, chẳng ai nghĩ rằng bố tôi sắp phải phẫu thuật tim. Năm ấy, ông 73 tuổi, ca phẫu thuật là lý do không đủ lớn để ông ngừng làm việc.

- Tôi chưa từng thấy ông thể hiện cảm xúc, ông luôn nhẫn nhịn để đối đầu với thử thách.

- Ông chưa từng hoảng sợ, bố tôi nghĩ hoảng sợ sẽ ảnh hưởng không tốt đến tư duy.

-  Để chèo lái một đất nước, sự đanh thép là cực kỳ cần thiết, và ông đã làm điều đó 31 năm.

- Trong gia đình, tôi và cha tôi đều có tính khí rất mạnh, thế nên không phải lúc nào quan hệ của bố con tôi cũng tốt đẹp.

Một tấm ảnh hiếm về 2 cha con thủ tướng.

- Thật ra, mỗi khi chúng tôi cãi vã, trận chiến đó sẽ kéo dài đến lúc người kia chịu thua thì thôi.

- Năm 2002, tôi đã bỏ nhà đi sau một trận cãi lộn với bố.

- Bố luôn muốn tôi ngừng tập tạ, có lẽ vì ông thấy tôi bị gãy xương quá nhiều lần.

- Có lần bố gọi tôi vào phòng làm việc, ông bảo tôi sẽ bị liệt nếu còn tập luyện nặng, nếu tôi còn sống cùng ông thì phải dừng ngay việc đó lại.

- Thế nên tôi bỏ nhà đi luôn, thật ra là tôi đến nhà anh Long (thủ tướng Lý Hiển Long) ở.

- Năm ấy tôi 47 tuổi.

-  Thế mà 1 năm sau, tôi nói với bố là sắp đến Hawaii để thám hiểm núi lửa, ông chỉ nói đúng 1 câu "Cẩn thận đấy".

Tiến sĩ Vỹ Linh cùng cháu gái.

Gia đình tôi thích sống kiểu thanh đạm

- Mặc dù gia đình khá giả, nhưng bố mẹ dạy dỗ 3 anh em tôi phải thật tiết kiệm.

- Nếu 1 trong 3 đứa mà để vòi nước vẫn nhỏ giọt hoặc điện vẫn sáng khi ra khỏi phòng thì sẽ bị phạt rất nặng.

- Khi đi công tác nước ngoài, bố tôi toàn tự giặt quần áo, ông bảo chi phí giặt đồ khách sạn tốn kém quá, tiền công để giặt một cái áo đắt đúng bằng mua một cái mới.

- Mẹ tôi rất giỏi việc thay chun quần áo, vì bố tôi chỉ thay chun thôi chứ không mua đồ mới.

- Căn nhà gia đình tôi ở xây dựng từ 100 năm trước.

Bà Lý Vỹ Linh (trái) trong một giải đấu karate quốc gia năm 1979.

-  Tôi có 3 cái đồng hồ Casio, 1 cái Seiko bố cho từ 40 năm trước, 2 cái Tag Heuer cực đắt tiền của anh Long và Dương tặng. 

- Nhưng tôi chỉ đeo đúng 1 cái casio, tôi không bao giờ tháo nó ra, có đêm tôi làm rơi nó ở đâu đó quanh nhà, thế là tôi phải lấy cái khác ra đeo thì mới ngủ được.

- Tôi có một bọc váy mua từ 20 năm trước, nhưng chỉ mặc 3 trong số đó, không có gì hợp với tôi hơn áo phông và quần ngố.

Bà Vỹ Linh phát biểu tại đám tang mẹ.

Sống một cuộc sống không hối tiếc

- Bố tôi có một cuộc sống trọn vẹn, phong phú và đầy ý nghĩa.

- Khoảng 20 năm trước, bố mẹ tôi có nói với tôi về chuyện lập gia đình, ông bảo mặc dù có con gái sống cùng cũng vui, nhưng khi bố mẹ mất thì tôi sẽ cô độc lắm.

- Tôi trả lời "Thà như thế còn hơn mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân vô vị".

- Tôi chưa bao giờ hối tiếc về quyết định của mình.

- Trước đây bố mẹ tôi hay đi công tác hoặc du lịch cùng nhau.

- Sức khỏe bố tôi xuống dốc từ ngày mẹ qua đời, trước đây ông ấy khỏe lắm.

Thủ tướng và 3 con trong đám tang bà Kha Ngọc Chi năm 2011.

- Từ ngày mẹ mất, tôi hay đưa bố đi công tác nước ngoài cùng mình, ông có vẻ cũng thích thế lắm.

- Bố tôi rất thích đi du lịch, ông cho rằng đi du lịch sẽ học được điều mới đem về cho Singapore.

- Năm 2011, sau khi mẹ mất không lâu, ông cùng tôi đi công tác vòng quanh thế giới trong 16 ngày.

- Tôi biết bố rất buồn vì mẹ qua đời, nhưng ông không bao giờ thể hiện điều đó. Năm ngoái, ông có nói với tôi là "đối tác làm ăn" lâu dài và uy tín nhất của ông chính là mẹ.

- Sau tang lễ của mẹ, ông tập luyện thể thao điên cuồng, tôi đã phải ngăn cản vì sợ ông bị kiệt sức.

- Vị thế đã thay đổi, hồi xưa ông cấm tôi tập thể thao, giờ đến lượt tôi cấm ông, nhưng tôi thấy buồn vì điều đó.

- Khi đối mặt với bệnh tật, tinh thần và suy nghĩ của bố tôi rất hợp với bài thơ của Robert Frost:

"Rừng tối đen và sâu thẳm

Nhưng tôi còn một lời hứa

Và còn hàng dặm dài phải đi trước khi ngủ

Và còn hàng dặm dài phải đi trước khi ngủ"

(Nguồn: Straitstimes)/Tri Thức Trẻ

Những câu nói để đời của Lý Quang Diệu

Cố Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu là một nhà lãnh đạo tài ba đã dẫn dắt đất nước này từ một làng chài trở thành một trong những trung tâm tài chính toàn cầu.

 Dưới đây là một số trong rất nhiều câu nói nổi tiếng được ông đúc kết qua những năm tháng của cuộc đời mình.

Cố Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu.

Về những gì bản thân làm cho đất nước: "Nếu Singapore là một đứa trẻ, tôi tự hào vì đã chăm sóc và nuôi dưỡng đứa trẻ ấy".

Về việc Nhật Bản đánh bại Anh, chiếm đóng Singapore năm 1942: "Thời đại đen tối bất ngờ ập xuống chúng tôi, thật tàn khốc và độc ác. Khi nhìn lại, tôi cho rằng đó là bài học chính trị lớn nhất trong cuộc đời mình vì trong 3 năm rưỡi, tôi nhận ra ý nghĩa của quyền lực và tầm quan trọng của sự kết hợp giữa quyền lực, chính trị và chính quyền".

Về mô hình Singapore: "Chúng tôi biết rằng, nếu chúng tôi chỉ giống như những người hàng xóm của mình thì chúng tôi sẽ chết. Bởi vì chúng tôi không có gì để đưa ra trước những gì họ phải đưa ra. Vì vậy, chúng tôi phải tạo ra thứ gì đó khác biệt và tốt hơn của họ. Đó là không tham nhũng. Đó là tính hiệu quả. Đó là chế độ nhân tài. Và nó thực sự phát huy tác dụng".

Về đấu tranh chính trị: "Ai cũng biết rằng, trong túi tôi có một chiếc rìu và nó rất sắc. Nếu anh khiêu chiến với tôi, chúng ta sẽ đấu đến cùng".

Về nghệ thuật lãnh đạo: "Một người không thể kiểm soát được những người đi theo mình dù có hay không đưa ra lời đe doạ nào thì không thể nào trở thành nhà lãnh đạo".

Về thăm dò ý kiến: "Tôi chưa bao giờ quá nghi ngại hoặc bị ám ảnh bởi các cuộc thăm dò ý kiến hay trưng cầu dân ý. Theo tôi, một nhà lãnh đạo mà bị ám ảnh thì quá là yếu kém".

Về sự mến mộ: "Giữa được yêu và được sợ, tôi luôn tin rằng Machiavelli (triết gia người Italia thời Phục Hưng) nói đúng. Nếu không ai sợ tôi, tôi sẽ là vô nghĩa".

So sánh con người qua các thời kỳ: "Tôi đã lớn lên trong 4 năm ở Anh và trong thời điểm đất nước rơi vào chiến tranh, bị chiếm giữ, rồi bị tái chiếm. Trải qua khoảng thời gian ấy thật đáng tự hào, nhưng tôi tự hỏi liệu con người thời đó có làm việc tốt hơn chúng ta bây giờ hay không".

Về vai trò của ngoại thương trong nền kinh tế: "Nếu bạn không tiến hành hoạt động mua bán quốc tế trong khi các đối thủ cạnh tranh làm điều đó thì tức là bạn đang tự loại bỏ mình khỏi hoạt động kinh doanh".

Về việc giữ chính kiến: "Đừng đổi "không" thành "có". Đừng trở thành kẻ dại khờ. Nếu có một lý do chính đáng cho câu trả lời "không", nó vẫn phải được giữ nguyên, nhưng phải nói cho thật lịch sự".
Về sự riêng tư: "Tôi thường bị chỉ trích là can thiệp vào đời sống riêng tư của công dân. Đúng, nhưng nếu tôi không làm vậy, thì chúng tôi sẽ không có được như ngày hôm nay".

Về cái chết của người vợ Kha Ngọc Chi: "Không có bà ấy, có lẽ tôi đã là một người đàn ông khác, sống một cuộc sống khác. Trong giờ phút chia tay cuối cùng này, trái tim tôi nặng trĩu buồn khổ và đau đớn".

Về cái chết: "Ngay cả khi hấp hối trên giường bệnh, khi các bạn chuẩn bị hạ huyệt, nếu tôi thấy có điều gì đó sai, tôi sẽ đứng dậy".

Thanh Hảo (Tổng hợp)/VietNamNet

>> Bí quyết tuyển dụng nhân tài của Lý Quang Diệu

Bí quyết tuyển dụng nhân tài của Lý Quang Diệu

Từ một hòn đảo nhỏ không tài nguyên, Singapore phát triển vũ bão. Một nguyên nhân quan trọng giúp Singapore đạt được thành công này là bí quyết tuyển dụng nhân tài của ông Lý Quang Diệu.

Trong thế kỷ 20 có không ít chính trị gia quốc tế đã thay đổi diện mạo đất nước bằng những chính sách hiệu quả. Ví dụ, Đặng Tiểu Bình là người thúc đẩy quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc, còn Helmut Kohl giúp thống nhất nước Đức. Nhưng các nhà lãnh đạo này đến từ những quốc gia lớn, có nguồn tài nguyên tự nhiên và lực lượng lao động dồi dào.

Ngược lại, ông Lý Quang Diệu có rất ít điều kiện để thành công. Singapore bị trục xuất khỏi Liên bang Malaysia năm 1965. Singapore khi đó chỉ là một hòn đảo nhỏ, dân số ít ỏi, không có tài nguyên.
Ở thời điểm đó, chưa có một mô hình thành phố - nhà nước nào để Chính phủ Singapore học hỏi. Quan điểm chung khi đó là quốc gia Singapore độc lập sẽ khó tồn tại lâu.

Tài nguyên duy nhất

Ông Lý Quang Diệu chủ trương nâng lương cho công chức để đảm bảo thu hút nhân tài và chống tham nhũng - Ảnh: RealSingapore

Ngay khi đó, ông Lý Quang Diệu khẳng định tài sản lớn nhất mà Singapore sở hữu chỉ là nguồn nhân lực. Ông Lý Quang Diệu tin rằng cung cấp các điều kiện tốt nhất để những cá nhân tài năng đạt thành công là cách duy nhất để Singapore vươn lên.

Trên thực tế, giới sử học nhận định một trong những nguyên nhân khiến Singapore bị trục xuất khỏi Liên bang Malaysia là ông Lý Quang Diệu đề xuất một hệ thống chính trị với cơ chế trọng dụng nhân tài.

“Trao cơ hội bình đẳng cho mọi người bất chấp địa vị, chủng tộc, tôn giáo hay giới tính, chúng ta có thể khai thác được những điều tốt đẹp nhất từ người dân..." - ông Lý Quang Diệu khẳng định.

“Trao cơ hội bình đẳng cho mọi người bất chấp địa vị, chủng tộc, tôn giáo hay giới tính, chúng ta có thể khai thác được những điều tốt đẹp nhất từ người dân. Hãy trao cho họ cơ hội tốt nhất để tự hoàn thiện, tận dụng năng lực bản thân. Nếu giăng lưới đủ rộng để bao quát toàn bộ dân số, chúng ta sẽ càng có nhiều cơ hội tìm thấy những nhân tài hàng đầu” - ông Lý Quang Diệu khẳng định như thế vào năm 1966.

Ông Lý Quang Diệu không chỉ nói mà thực sự xây dựng được một cơ chế tuyển dụng nhân tài để tạo điều kiện cho các cá nhân xuất sắc vươn lên bất kể chủng tộc, ngôn ngữ hay tôn giáo. Đó không phải là điều dễ dàng bởi trong thập niên 1960, Singapore là một xã hội đa sắc tộc và có nhiều chia rẽ. Nhiều người gốc Hoa vẫn cho rằng Singapore chỉ là ngôi nhà tạm của họ và Trung Quốc mới là tổ quốc.

Giống như cách điều hành một tập đoàn với nguồn nhân lực đa dạng, ông Lý Quang Diệu xây dựng nên một bản sắc chung để thuyết phục họ ở lại Singapore, chung tay xây dựng tương lai. Điều đầu tiên ông làm là trao cho mỗi công dân “một phần miếng bánh” để họ xác định Singapore là đất nước của mình.

Chính phủ Lý Quang Diệu thực hiện chính sách xây nhà công để mọi người dân mua trả góp và sở hữu nhà thay vì phải đi thuê mướn. Khi tất cả mọi người đều đã có phần của riêng mình, họ hiểu rằng mình sẽ phải đấu tranh, phải vươn lên vì tương lai của chính mình cũng như tương lai của đất nước.

Cơ hội bình đẳng sản sinh tài năng

Trong cuốn Hard choices (Những lựa chọn khó khăn), nhà nghiên cứu Donald Low đánh giá chế độ nhân tài của Singapore là “nguyên tắc quản trị cốt lõi” của đất nước, là một “hệ tư tưởng quốc gia”.
Theo ông Low, với chế độ nhân tài nhà nước Singapore “cố gắng bình đẳng hóa các cơ hội chứ không phải là kết quả. Chính phủ phân chia phần thưởng dựa trên năng lực và thành tích của các cá nhân“.
Điều đó có nghĩa là tất cả mọi người đều có cơ hội cạnh tranh để tìm kiếm thành công. Và những người giỏi nhất sẽ được lựa chọn. Cựu thủ tướng Goh Chok Tong cũng từng khẳng định: “Chế độ nhân tài là một hệ thống giá trị, trong đó sự tiến bộ của xã hội dựa trên năng lực và thành tích của mỗi cá nhân”. Hoàn toàn không có sự phân biệt đối xử.

Về vấn đề này, ông Lý Quang Diệu giải thích rất rõ ràng năm 1966: “Trong bất kỳ xã hội nào, trong số hàng nghìn đứa trẻ sinh ra mỗi năm có một số đạt gần mức thiên tài, một số trung bình, một số yếu kém. Tôi luôn tự hỏi những người gần thiên tài và trên trung bình sẽ làm gì. Tôi tin rằng họ là những người sẽ định hình tương lai. Đó là những người sẽ thay đổi xã hội”.

Ông nhấn mạnh Chính phủ Singapore muốn xây dựng một xã hội bình đẳng và cơ hội bình đẳng cho tất cả moi người. “Nhưng đừng tự lừa dối bản thân rằng hai con người khác nhau sẽ ngang bằng về sức bền, ý chí, quyết tâm và năng lực. Tôi quan tâm đến những người có thể thực sự đóng góp cho xã hội, những người có thể đem lại sự thay đổi nếu như được đào tạo và có tính kỷ luật cần thiết”.

Đơn giản bởi ông Lý Quang Diệu muốn tuyển lựa những người tốt nhất để xây dựng một chính phủ thực sự năng động, hiệu quả nhằm thúc đẩy đất nước phát triển.

Bằng chứng của việc ông Lý Quang Diệu ưu tiên người tài bất kể chủng tộc hay tôn giáo là việc khi  ông lập nội các đầu tiên năm 1959, chỉ có hai trong số chín bộ trưởng là người sinh ra tại Singapore.
Từ đó đến nay tại Singapore những nhân vật xuất sắc có thể đến từ bất kỳ nhóm thiểu số nào. Ví dụ đương kim Phó thủ tướng Tharman Shanmugaratnam là người gốc Sri Lanka.

Giữ người tài bằng lương cao

Thành phố Singapore giàu đẹp và phát triển nhờ các chính sách của ông Lý Quang Diệu - Ảnh: RealSingapore

Quy trình tuyển chọn nhân tài của Đảng Hành động nhân dân (PAP) và Chính phủ Singapore rất khắt khe. Chỉ các ứng viên đã chứng tỏ được năng lực trong khu vực nhà nước và tư nhân mới được mời phỏng vấn nhiều vòng. Phần lớn các thành viên PAP hiện nay nếu muốn có vai trò lớn trong chính phủ đều có bằng cấp cao như thạc sĩ.

“Dù là một cảnh sát, nhân viên di trú hay hải quan thì việc họ bị trả lương thấp là điều rất nguy hiểm” - ông nhấn mạnh. Mức lương của nội các Singapore thuộc vào hàng cao nhất thế giới, thủ tướng hưởng khoảng 1,7 triệu USD/năm, các bộ trưởng cũng có mức thu nhập từ 1,1-1,7 triệu USD/năm.

Để chiêu mộ nhân tài làm việc cho nhà nước, ông Lý Quang Diệu khẳng định cần phải trả lương cho các công chức một cách xứng đáng. “Dù là một cảnh sát, nhân viên di trú hay hải quan thì việc họ bị trả lương thấp là điều rất nguy hiểm” - ông nhấn mạnh.

Bởi nếu các công chức, bộ trưởng với kinh nghiệm và bằng cấp cao kiếm được ít hơn so với khu vực tư nhân thì chính phủ sẽ rất khó xây dựng được một  bộ máy mạnh. Mức lương cao cũng là giải pháp để chống nạn tham nhũng. Từ năm 1972, công chức Singapore đã được hưởng lương tháng 13 tương đương tiền thưởng cả năm của khu vực tư nhân.

Mức lương của nội các Singapore thuộc vào hàng cao nhất thế giới, thủ tướng hưởng khoảng 1,7 triệu USD/năm, các bộ trưởng cũng có mức thu nhập từ 1,1-1,7 triệu USD/năm.

Thủ tướng Lý Hiển Long, con trai ông Lý Quang Diệu, khẳng định đây là mức thu nhập “thực tế”, bởi Chính phủ Singapore cần những người giỏi nhất, đáng tin cậy nhất.

Mức lương cao ở Chính phủ Singapore cũng đồng nghĩa với các yêu cầu rất khắt khe. “Các quan chức không được phép làm bất cứ điều gì không chính đáng. Nếu phạm luật họ sẽ bị xử lý cực kỳ nghiêm khắc. Đây không chỉ là vấn đề lương bổng mà còn là vấn đề minh bạch” - ông Lý Quang Diệu khẳng định.

Nhờ đó, Chính phủ Singapore được Tổ chức Minh bạch quốc tế đánh giá thuộc vào loại trong sạch nhất thế giới. Các vụ tham nhũng dù có nhưng rất ít. Ông Lý Quang Diệu vẫn luôn trăn trở về việc hai cựu bộ trưởng trong nội các của ông đã nhận quà đắt tiền từ nhà thầu xây dựng. Một bị xử tù và một tự sát trước khi viết thư nhận tội.

Xây dựng đội ngũ kế thừa

Các chuyên gia đánh giá Singapore có lẽ là quốc gia duy nhất trên thế giới có một chính phủ dân bầu chủ động tuyển chọn và đào tạo đội ngũ lãnh đạo kế cận. PAP không chỉ tập trung vào việc thắng cử mà luôn tìm kiếm nhân tài để thay máu đội ngũ lãnh đạo. PAP có chương trình tuyển dụng nhân tài chặt chẽ và đưa họ vào các cuộc bầu cử.

PAP luôn để ý tìm kiếm những nhân tài ở cả khối nhà nước và tư nhân. Sau khi đánh giá các ứng cử viên, PAP mời họ “dự tiệc trà” (vòng phỏng vấn kiểm tra năng lực). Những người đạt chuẩn sẽ trải qua những cuộc phỏng vấn tiếp theo, phải đối mặt trực tiếp với các bộ trưởng nội các.

Trong các cuộc phỏng vấn, mọi ứng viên đều phải đưa ra được cách xử lý hàng loạt vấn đề khó khăn về quản trị, đạo đức, tôn giáo và cả những vấn đề cá nhân. Bởi nhân tài không chỉ là những cá nhân tài năng, thành đạt, có trình độ mà còn phải có sự chính trực, liêm minh.

Sau đó, họ sẽ được đẩy vào các cuộc bầu cử. Trong mỗi cuộc bầu cử, khoảng 25% ứng cử viên của PAP là các nhân vật mới, đến từ cả đảng này, khối dân sự và khối tư nhân. Ông Lý Quang Diệu đặt nặng vấn đề tuyển dụng các nhà lãnh đạo trẻ đến mức ông yêu cầu cứ mỗi kỳ bầu cử thủ tướng phải thay 25% nội các.

Các cựu binh của PAP phục vụ đất nước tận tụy rồi nhẹ nhàng ra đi, nhường chỗ cho những người trẻ hơn. Bản thân ông Lý Quang Diệu quyết định thôi làm thủ tướng năm 1990, khi ông vẫn còn rất sung sức và ở đỉnh cao quyền lực.

Ông Goh Chok Tong, người kế nhiệm ông, sau đó cũng trao lại chức vụ này cho ông Lý Hiển Long. Nhờ vậy hàng chục năm qua PAP vẫn luôn vững mạnh và giành được niềm tin của người dân Singapore.

Không thiên vị Trong một cuộc phỏng vấn vài năm trước, tạp chí Đức Der Spiegel đặt câu hỏi với ông Lý Quang Diệu rằng liệu Singapore có tồn tại nạn con ông cháu cha, khi mà con trai ông là Lý Hiển Long trở thành thủ tướng. Ông Lý Quang Diệu trả lời quyết liệt: “Chúng tôi điều hành một chế độ nhân tài. Nếu gia đình họ Lý ưu ái con ông cháu cha thì hệ thống của Singapore đã sụp đổ. Nếu tôi không làm thủ tướng thì con trai tôi có thể trở thành thủ tướng từ vài năm trước nữa. Tôi không cho phép bất kỳ thành viên gia đình nào không có trình độ được giữ chức vụ quan trọng. Đó sẽ là thảm họa đối với Singapore và di sản của tôi”. Nếu xét tới các bằng cấp của ông Lý Hiển Long và những thành tựu ông đã đạt được với cương vị thủ tướng, chắc chẳng ai cáo buộc ông Lý Quang Diệu ưu ái con trai.

>> Kỳ 1: Phong cách lãnh đạo độc đáo của Lý Quang Diệu
>> Kỳ 2: Lý Quang Diệu - người chồng lý tưởng
>> Kỳ 3: Ông Lý Quang Diệu dạy con như thế nào?

HIẾU TRUNG/tuoitre.vn

Kỳ 3- Ông Lý Quang Diệu dạy con như thế nào

Có thể nói ông Lý Quang Diệu thành công trong cả sự nghiệp và gia đình. Không chỉ có tài năng trị quốc, cách cựu Thủ tướng Singapore tề gia cũng xứng đáng được người đời học hỏi.

Ông Lý Quang Diệu, bà Kha Ngọc Chi và ba người con - Ảnh: Singaporepolitics

Ông Lý Quang Diệu và phu nhân Kha Ngọc Chi sinh hạ được hai con trai và một con gái. Cả ba người con của ông đều rất tài năng và thành đạt.

Người con cả trai Lý Hiển Long, 63 tuổi, đã quá nổi tiếng, từng nắm các chức bộ trưởng thương mại, bộ trưởng tài chính và phó thủ tướng trước khi trở thành thủ tướng Singapore từ năm 2004.

Con trai thứ hai của ông Lý Quang Diệu là Lý Hiển Dương, 58 tuổi, từng giữ chức chủ tịch và tổng giám đốc tập đoàn truyền thông khổng lồ Sing Tel trước khi trở thành chủ tịch Cục Hàng không dân dụng Singapore (CAAS).

Cô con gái Lý Vỹ Linh, 60 tuổi, không đi theo con đường chính trị hay kinh doanh như anh em trai, mà là một nhà khoa học nổi tiếng. Bà hiện là giám đốc Viện Khoa học thần kinh Singapore.

Người cha nghiêm khắc

Bài học đầu tiên mà ông Lý Quang Diệu truyền cho ba người con là sự tự hào về nguồn gốc. Ông Lý Quang Diệu có cái tên nửa Tây nửa Tàu là Henry Lý Quang Diệu, xuất phát từ việc Singapore từng là thuộc địa của Anh.

“Tôi luôn cảm thấy khó chịu khi người ta gọi tôi là Henry Lý” - ông Lý Quang Diệu cho biết. Vì vậy ông không hề đặt tên tiếng Anh cho con cái mình để quyết rũ bỏ cái quá khứ thuộc địa. Và ông Lý Hiển Long và Lý Hiển Dương cũng không hề đặt tên tây cho con cái.

Trong hồi ký của mình, ông Lý Quang Diệu kể cha của ông là một người cực kỳ nghiêm khắc và khó tính, thỉnh thoảng vẫn dùng đòn roi để dạy dỗ con cái.

Khi ông Lý Quang Diệu mới bốn tuổi, ông làm vỡ một chiếc bình quý của cha. Nổi giận đùng đùng, cha ông lôi con ra ngoài, kéo tai cậu bé trước một miệng giếng. “Đó là hồi ức đầu đời của tôi. Không hiểu sao cái tai của tôi khỏe thế, nó không bị đứt ra khiến tôi rơi xuống giếng?” - ông Lý Quang Diệu kể.

Đòn roi của người cha có ảnh hưởng rất lớn đối với Lý Quang Diệu. Từ trải nghiệm của bản thân, ông chủ trương không dùng roi vọt để dạy con. Khi ba người con không nghe lời, ông Lý Quang Diệu chỉ dùng một biện pháp là mắng con. Nhưng ông cũng là một người cha cực kỳ nghiêm khắc.
Trong cuốn hồi ký của mình, bà Ouyang Huan Yan, người giúp việc nhà ông Lý Quang Diệu, cho biết ngay từ khi còn nhỏ, ba người con của ông đều rất nghe lời cha mẹ, ngoan ngoãn, khiêm tốn chứ không kiêu căng như con cái các gia đình quyền quý khác.

Ông Lý Quang Diệu, phu nhân Kha Ngọc Chi và con trai Lý Hiển Long - Ảnh: Tributes

Khi con cái mắc sai lầm hoặc ương bướng, ông Lý Quang Diệu gọi con vào phòng riêng để “kỷ luật”. Không ai dám vào can thiệp, kể cả phu nhân Kha Ngọc Chi. Và cả ba người con đều không dám cãi một lời.

Bà Huan Yan nhớ có lần cậu bé Lý Hiển Long chỉ đạt điểm số đủ để đứng thứ ba trong lớp học. Ông Lý Quang Diệu không hài lòng và gọi cậu con trai vào phòng, xạc cho một trận. Khi đó, cậu  bé sợ phát khiếp.

Ông Lý Quang Diệu cấm người giúp việc đưa con ông đến trường. Khi học lớp ba, cậu bé Lý Hiển Long phải đến trường bằng xe buýt thay vì có người lái xe đưa đến trường.

Ông Lý Quang Diệu yêu cầu cậu con cả phải đứng nhất lớp và sau đó Lý Hiển Long đã đạt được kết quả này. Ông Lý Quang Diệu cũng nghiêm khắc và đòi hỏi cao tương tự với cô con gái Lý Vỹ Linh.

Ông cấm người giúp việc đưa con ông đến trường. Khi học lớp ba, cậu bé Lý Hiển Long phải đến trường bằng xe buýt thay vì có người lái xe đưa đến trường.

Tôn trọng sự độc lập

Gia đình ông Lý Quang Diệu - Ảnh: Singaporepolitics

Bà Huan Yan kể khi làm việc cho gia đình ông Lý Quang Diệu, bà và các người giúp việc khác không bao giờ phải gọi ông và phu nhân Kha Ngọc Chi là “ông chủ, bà chủ”, mà chỉ gọi đơn giản là “ông Lý, bà Lý”.

Kể cả khi ông Lý Quang Diệu lên làm thủ tướng thì điều này vẫn không thay đổi. Các người giúp việc cũng gọi ba người con ông Lý bằng tên riêng chứ không phải là “cậu chủ, cô chủ” như trong các gia đình quyền quý ở Singapore.

Vì vậy, cả ba người con của ông Lý Quang Diệu đều rất thân thiện và gần gũi với người giúp việc trong nhà chứ không tỏ ra kênh kiệu và hống hách.

Vợ chồng ông Lý Quang Diệu yêu cầu cả ba con phải biết sống độc lập, không dựa dẫm vào cha mẹ. Khi cả ba lớn lên, bà Kha Ngọc Chi muốn các con phải tự kiếm tiền để mua đồ dùng cho bản thân chứ không phải xin tiền cha mẹ.

"Điều quan trọng nhất mà cha tôi dạy tôi là không bao giờ lùi bước hay đầu hàng dù tình hình có khó khăn đến mấy"

Thủ tướng Lý Hiển Long kể.

Năm ngoái, Thủ tướng Lý Hiển Long kể cha của ông “luôn ở bên cạnh hỗ trợ con cái”. “Kể cả khi tôi đã trưởng thành thì cha tôi vẫn luôn dạy cho tôi những bài học quý giá. Điều quan trọng nhất mà ông dạy tôi là không bao giờ lùi bước hay đầu hàng dù tình hình có khó khăn đến mấy. Ông ấy nói với tôi rằng nếu con tư duy quyết liệt thì sẽ tìm ra cách xử lý mọi vấn đề. Và đừng bao giờ quên nguồn gốc của mình” - ông Lý Hiển Long khẳng định.

Thủ tướng Singapore cho biết cha ông để cho con cái chọn con đường riêng của chính mình chứ không can thiệp. Bà Lý Vỹ Linh cũng kể ông Lý Quang Diệu luôn tôn trọng các quyết định cá nhân của con cái, cho dù có thể ông không đồng  ý với những quyết định đó.

Khi bà Lý Vỹ Linh đã lớn tuổi mà vẫn không chịu lấy chồng, ông Lý Quang Diệu nói với con gái rằng ông hiểu và tôn trọng con và chỉ đưa ra một lời cảnh báo: “Con sẽ cô đơn đấy”.

Với những gì mà ba người con của ông đã làm được, Lý Quang Diệu hoàn toàn có quyền tự hào.

Theo tuoitre.vn
Bài gốc tại đây

>> Kỳ 1: Phong cách lãnh đạo độc đáo của Lý Quang Diệu

>> Kỳ 2: Lý Quang Diệu - người chồng lý tưởng

Kỳ 2: Lý Quang Diệu - người chồng lý tưởng

Cựu thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu được đánh giá là một trong những chính trị gia vĩ đại nhất thế giới thế kỷ 20. Trong cuộc sống đời thường, ông còn là một người đàn ông mẫu mực.

Ông Lý Quang Diệu và phu nhân Kha Ngọc Chi khi mới yêu nhau - Ảnh: Straits Times

Ngày 2-10-2010, bà Kha Ngọc Chi (Kwa Geok Choo), phu nhân của ông Lý Quang Diệu, qua đời ở tuổi 89 trong giấc ngủ. Giới truyền thông Singapore mô tả bà “là một người phụ nữ đơn giản, không muốn tìm kiếm danh vọng hay địa vị, luôn thu mình. Mọi người không biết nhiều về bà”.

Nhưng trong điếu văn khóc vợ, ông Lý Quang Diệu khẳng định: “Nếu không có bà ấy, tôi đã trở thành một người đàn ông khác, sống một cuộc đời khác”.

Trong một lần nói chuyện với các sinh viên đại học Singapore về hôn nhân, ông Lý Quang Diệu tâm sự: “Các bạn có thể học theo quan điểm phương Tây là hãy cưới người phụ nữ mình yêu, hoặc cũng có thể đi theo con đường phương Đông là hãy yêu người phụ nữ mình cưới. Tôi cố kết hợp cả hai nguyên tắc này và nghĩ đó không phải là một lựa chọn tồi”.

Chọn vợ thông minh

Ông Lý Quang Diệu và bà Kha Ngọc Chi kết hôn chính thức vào ngày 30-9-1950. Trước đó, họ cùng là sinh viên Trường Raffles College danh tiếng ở Singapore. Bà Kha sau đó giành được học bổng của hoàng gia Anh và tới học tại ĐH Cambridge lừng danh tại Anh. Bà trở thành người phụ nữ đầu tiên từ châu Á sở hữu tấm bằng luật loại ưu ở ĐH Cambridge.

Khi còn ở Trường Raffles College, ông Lý và bà Kha là những đối thủ của nhau. Kết quả thi môn tiếng Anh và khoa học kinh tế của bà Kha xếp hạng nhất tại trường, trong khi ông Lý đứng thứ hai.

Chính sự thông minh sắc sảo của bà Kha đã khiến ông Lý nghiêng ngả. Từ đối thủ, họ trở thành tình nhân. Họ cưới nhau một cách bí mật tại Anh vào tháng 12-1947 mà không thông báo cho gia đình.

“Khi đó tôi chỉ là một anh chàng trẻ tuổi chưa có nghề nghiệp ổn định. Vì vậy cũng dễ hiểu khi cha mẹ của vợ tôi không xem tôi là một chàng rể lý tưởng. Nhưng vợ tôi có niềm tin tuyệt đối với tôi” - ông Lý kể về thời kỳ đó. Nhiều người đánh giá sự lựa chọn về tình yêu và hôn nhân của ông Lý rất khác biệt so với truyền thống của đàn ông gốc Hoa.

“Chúng tôi chẳng bao giờ tranh cãi nhau về cách nuôi con hay các vấn đề tài chính. Chúng tôi sở hữu chung mọi thứ. Chúng tôi là những người bạn tâm giao của nhau” - ông Lý khẳng định.

Chẳng phải cách đây hàng chục năm mà thậm chí là bây giờ, đàn ông gốc Hoa nói riêng và châu Á nói chung vẫn thích cưới vợ kém hơn về trình độ và trẻ hơn. Nhưng ông Lý lại chọn yêu và cưới một cô gái thông minh hơn và lớn tuổi hơn mình.

Các con của ông Lý Quang Diệu là Hiển Long, Vỹ Linh, Hiển Dương - Nguồn: Economist

Bà Lý Vỹ Linh, con gái ông Lý Quang Diệu, cho biết trong những năm đầu tiên của cuộc hôn nhân, bà Kha mới chính là người nuôi sống gia đình bằng đồng lương luật sư. Chính ông Lý cũng thừa nhận điều này. “Là luật sư, bà ấy kiếm đủ tiền để giải phóng cho tôi khỏi những nỗi lo về tương lai của con cái chúng tôi” - ông Lý cho biết.

Cả đời chung thủy

Dư luận Singapore đánh giá một trong những điểm tuyệt vời của ông Lý Quang Diệu là ông cả đời chung thủy với vợ và không bao giờ ngoại tình. Đây không phải là điều dễ dàng đối với một người đàn ông lên làm thủ tướng đất nước Singapore từ năm 36 tuổi.

Khi vụ xìcăngđan ngoại tình của nam diễn viên Singapore Jack Neo vỡ lở, nghị sĩ Lim Biow Chuan tuyên bố: “Một người đàn ông có sự nghiệp tốt đẹp rất khó tránh chuyện ngoại tình”.

Nếu xét đến thành công sự nghiệp, rất ít người có thể so sánh được với ông Lý. Thời trẻ tuổi ông Lý là người đàn ông cao ráo và khá điển trai. Rất nhiều người đàn ông quyền lực trên thế giới cũng không thoát được ải mỹ nhân và đánh mất sự chung thủy với vợ. Nhưng ông Lý thì không như vậy. Và đây là điều hoàn toàn có thể chứng minh được.

Là một chính trị gia nổi tiếng cứng rắn, ông Lý có rất nhiều kẻ thù. Họ luôn tận dụng mọi cơ hội để bôi nhọ ông Lý. Và không gì phá hủy sự nghiệp của một chính trị gia nhanh và hiệu quả như tin đồn ngoại tình.

Nhưng dù các đối thủ chính trị và những kẻ căm ghét ông Lý có nói xấu ông như thế nào đi chăng nữa thì chưa từng có ai buộc tội ông ngoại tình. Và điều đó cũng đúng với con trai ông là Thủ tướng Lý Hiển Long.

Những gì ông Lý viết về bà Kha cho thấy ông trân trọng người bạn đời của mình đến mức nào. “Bà ấy luôn ở bên cạnh tôi khi tôi cần. Bà ấy đã sống một cuộc đời có ý nghĩa và đầy ấm áp. Chúng tôi đã có những kỷ niệm quý giá trong suốt 63 năm sống cùng nhau” - ông Lý viết trong điếu văn viếng vợ. Ông cũng khẳng định bà đã có ảnh hưởng lớn tới sự nghiệp của ông.

“Bà ấy có năng lực đánh giá người khác một cách đặc biệt. Thỉnh thoảng bà ấy cảnh báo tôi nên cẩn thận với một số người. Và bà ấy luôn đúng” - ông Lý cho biết.

Tình cảm nồng nàn cho đến phút cuối

Ông Lý Quang Diệu và phu nhân Kha Ngọc Chi hồi năm 2003 - Ảnh: Straits Times

Kể cả khi đã lên chức ông bà, ông Lý và vợ vẫn duy trì được tình cảm thắm thiết, nồng nàn. Trước khi qua đời, bà Kha bị bệnh nặng phải nằm liệt giường, đặc biệt là trong hai năm cuối đời.

Trong những ngày cuối cùng của bà Kha, ông Lý tối nào cũng đọc những bài thơ bà yêu thích cho bà nghe để dễ ngủ. Ông kể cho bà nghe những công việc ông làm trong ngày, và đã bền bỉ chăm sóc vợ cho đến giờ phút cuối cùng.

Không chịu phụ thuộc vào các y tá và người giúp việc, đích thân ông Lý đã chăm sóc vợ hằng ngày. Bà Lý Vỹ Linh kể bà Kha thích được ông Lý chăm sóc hơn là các y tá.

“Cha tôi nhớ rõ các loại thuốc phức tạp mà mẹ tôi phải dùng. Vì mẹ tôi bị lòa mắt trái, cha tôi thường ngồi phía bên trái bà mỗi khi cho bà ăn. Ông giúp bà ăn hết thức ăn ở phía trái đĩa và nhặt sạch những mẩu thức ăn bà đánh rơi trên bàn” - bà Lý Vỹ Linh kể.

Điều đáng nói ông Lý là con cả một gia đình gốc Hoa truyền thống, đến luộc trứng cũng chẳng biết làm như bà Lý Vỹ Linh khẳng định.

“Nhưng khi sức khỏe mẹ tôi suy kiệt, cha tôi đã thay đổi cách sống của mình để chăm sóc bà, hết mình vì bà. Tôi biết cha tôi phải rất nỗ lực để làm tất cả những điều đó và tôi lấy làm ngạc nhiên vì ông ấy đã nỗ lực làm được như vậy” - bà Lý Vỹ Linh cho biết. Mỗi buổi tối ông Lý ngồi bên giường bệnh của vợ, kể cho bà nghe những công việc ông làm trong ngày.


Trên mạng Internet, một số blogger Singapore nhận định trong vai trò một người chồng, ông Lý đặt ra hình mẫu và tiêu chuẩn rất cao đối với mọi người đàn ông khác. Và ông xứng đáng được xem là người chồng mẫu mực để đàn ông Singapore noi theo.

Theo tuoitre.vn
Bài gốc tại đây

>> Kỳ 1: Phong cách lãnh đạo độc đáo của Lý Quang Diệu

Kỳ 1: Phong cách lãnh đạo độc đáo của Lý Quang Diệu

Đến từ một quốc gia rất nhỏ bé ở Đông Nam Á, nhưng cựu thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu được đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo vĩ đại nhất thế giới.

Ông Lý Quang Diệu được đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo vĩ đại nhất thế giới 

Ông Lý Quang Diệu trở thành thủ tướng Singapore từ năm 35 tuổi và liên tục tái đắc cử, nắm quyền trong suốt hơn 40 năm cho đến tận năm 1990. Học giả Mỹ Gerry Smedinghoff mô tả ông Lý Quang Diệu là “nhà lãnh đạo hình mẫu của thế kỷ 21” và “nhà lãnh đạo chính trị thời bình vĩ đại nhất trong thế kỷ 20”.

Cựu ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger đánh giá ông Lý Quang Diệu là “một trong những nhân vật vô song trong lịch sử”.

Đó không phải là đánh giá quá đáng đối với người đàn ông đã biến Singapore từ một hải cảng nhỏ bé, hoàn toàn không có tài nguyên trở thành một trong những quốc giàu giàu nhất, an toàn nhất và ổn định nhất thế giới. Rất nhiều nhà lãnh đạo thế giới từng công khai bày tỏ mong muốn được học tập tài lãnh đạo của ông Lý Quang Diệu.

Cựu thủ tướng Anh Tony Blair từng gửi một nhóm nghiên cứu tới Singapore để học hỏi các chương trình hưu trí và tiết kiệm của nước này. Bởi phần lớn những gì Singapore có được ngày nay đều nhờ vào tài lãnh đạo phi thường của ông Lý Quang Diệu.

Nhà lãnh đạo thẳng thắn

Các chuyên gia và những người từng tiếp xúc với ông Lý Quang Diệu thường mô tả ông là một nhà lãnh đạo có phong cách rất phương Tây dù ông xuất thân từ một gia đình gốc Hoa. Ông không bao giờ vòng vo tam quốc mà luôn thẳng thắn, trực tiếp, nghĩ gì nói nấy.

Ví dụ, khi đất nước Singapore mới thành lập còn gặp nhiều khó khăn, ông Lý Quang Diệu cương quyết không phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài.

“Tôi tin rằng dân tộc ta không thể mang tư tưởng dựa dẫm nước ngoài. Nếu muốn thành công chúng ta phải tự lực”.

Ông Lý Quang Diệu nói với người dân về việc không phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài.

Ngày 9-9-1967 khi nói chuyện với các công nhân Singapore, ông Lý Quang Diệu thẳng thừng cảnh báo: “Thế giới không nợ gì chúng ta cả. Chúng ta không thể sống bằng chén cơm ăn mày”.
Khi giải thích với người dân lý do các quan chức chính phủ phải hưởng mức lương cao, ông Lý Quang Diệu nói một cách rất đơn giản: “Mức lương thấp chỉ thu hút những kẻ đạo đức giả, miệng hô to khẩu hiệu rằng muốn phục vụ nhân dân, nhưng khi lên nắm quyền thì lập tức thể hiện rõ bản chất và phá hoại đất nước”. Mục tiêu của ông là đảm bảo xây dựng một chính phủ trong sạch và trung thực.

Có lần một nhà báo hỏi ông Lý Quang Diệu rằng ông nghĩ gì khi bị chỉ trích là can thiệp quá sâu vào cuộc sống riêng tư của người dân Singapore. Ông trả lời một cách quyết liệt: “Nếu tôi không làm như thế thì chúng tôi đã không có ngày hôm nay, đã không thể tiến bộ về kinh tế. Tôi nói như vậy mà chẳng có gì hối tiếc cả”.

Ông khẳng định thêm: “Nếu chúng tôi không can thiệp vào những vấn đề cá nhân như hàng xóm của bạn là ai, bạn sống thế nào, bạn gây ồn ra sao, nhổ bậy hay ăn nói như thế nào… Chúng tôi quyết định điều gì là đúng và không cần biết người dân nghĩ gì”.

Ông Lý Quang Diệu từng tự hào nói: “Tôi từng bị buộc nhiều tội, nhưng kể cả kẻ thù tồi tệ nhất cũng chưa bao giờ buộc tội tôi là không dám nói thẳng suy nghĩ của mình”.

Không ít người cảm thấy bị sốc vì sự thẳng thắn của ông Lý Quang Diệu. Nhưng học giả Smedinghoff và đa số chuyên gia đều cho rằng phẩm chất đó đã giúp ông Lý Quang Diệu giành được niềm tin của người dân Singapore. Họ hiểu rằng họ có thể tin tưởng vào vị thủ tướng đầu tiên của đất nước.

“Có bao nhiêu nhà lãnh đạo đủ dũng khí để nói ra rõ ràng những suy nghĩ của mình như vậy?” - học giả Smedinghoff đặt câu hỏi.

Thủ tướng vì dân

Giáo sư Andrew Dubrin thuộc Viện Công nghệ Rochester (Mỹ), một chuyên gia về tổ chức và quản trị, đánh giá ông Lý Quang Diệu là hình mẫu của thủ tướng phục vụ nhân dân.

Đó là nhà lãnh đạo đặt lợi ích của đất nước và nhân dân trước lợi ích của bản thân. Ông luôn thể hiện sự quan tâm đến đời sống của người dân, các tiêu chuẩn kinh tế, xã hội và giáo dục của đất nước.
Một ví dụ cụ thể là khi ông Lý Quang Diệu lên nắm quyền vào năm 1959, đất nước Singapore phải đối mặt với hàng loạt khó khăn lớn. Đó là tỉ lệ thất nghiệp cao, người dân thiếu nhà trầm trọng, nạn tham nhũng hoành hành. Ông Lý Quang Diệu và các quan chức chính phủ cùng lúc thực hiện chương trình công nghiệp hóa, xây nhà giá rẻ và chống tham nhũng.

Đến thập niên 1980, GNP bình quân đầu người Singapore tăng hơn 10 lần lên 6.634 USD, tỉ lệ thất nghiệp xuống cực thấp và tỉ lệ người dân có nhà ở tăng lên tới 81%.

Đến đầu những năm 2000, khoảng 90% người dân Singapore đã có nhà. Nạn tham nhũng được xóa bỏ nhờ luật chống tham nhũng và sự hiệu quả của Cục Điều tra tham nhũng (CPIB) mà giám đốc trực tiếp dưới quyền điều hành của ông Lý Quang Diệu.

Chân dung ông Lý Quang Diệu trên bìa tạp chí Time - Ảnh: Time

Các chuyên gia đánh giá ông Lý Quang Diệu còn là nhà lãnh đạo luôn lắng nghe người dân. Là thủ tướng, ông luôn tham khảo ý kiến của mọi người dù bản thân ông là người ra quyết định cuối cùng.
Năm 1960, Chính phủ Singapore thành lập Hiệp hội nhân dân (PA) để thúc đẩy sự hài hòa xã hội và sắc tộc. PA tạo không gian cho mọi người dân Singapore gặp gỡ, trao đổi, đưa ra ý kiến. PA lập ra nhiều ủy ban, trong đó có Ủy ban tham vấn công dân (CCC) để tạo kênh kết nối giữa chính phủ và người dân.

Tiêu chuẩn đạo đức cao

Giáo sư Úc Carol Dalglish, chuyên gia nghiên cứu quản trị, và nhà báo - học giả Anh Alex Josey nhận định để trở thành một nhà lãnh đạo tài ba, một cá nhân cần phải có tiêu chuẩn đạo đức cao để người dân noi theo. Và ông Lý Quang Diệu là người có tiêu chuẩn đạo đức rất cao. Giá trị cốt lõi của ông Lý Quang Diệu là “đặt lợi ích của xã hội lên trên lợi ích cá nhân”.

Bí quyết của Lý Quang Diệu Ông Lý Quang Diệu từng nói: “Một nhà lãnh đạo thành công là người có thể kết nối được với người dân và thấu hiểu được nguyện vọng của họ. Đó phải là người đáng tin cậy và thể hiện được khả năng đánh giá đúng đắn”. Có lẽ ông đã mô tả chính mình.

Theo giáo sư Dalglish và học giả Josey, điều ông Lý Quang Diệu tin tưởng là tầm quan trọng của tự do, cuộc sống ấm no và hòa bình. Đó là nền tảng của đất nước Singapore hiện nay.

Ông cũng là một người có kỷ luật sắt, xuất phát từ kinh nghiệm tuổi thơ. Do đó ông đề ra các quy định pháp luật chặt chẽ và nghiêm khắc. Nhờ đó, tỉ lệ tội phạm ở đất nước Singapore rất thấp.

Nghiên cứu của Tổ chức Quản trị nguồn nhân lực (SHRM) cho biết nhà lãnh đạo tài ba cần có năm yếu tố. Đó là thành tích, tính cách, sự kiên định, khả năng thích nghi và sự linh hoạt.

Học giả Smedinghoff đánh giá thành tích của ông Lý Quang Diệu ai cũng biết, tính cách của ông thể hiện rõ ở việc Singapore là quốc gia rất trong sạch, không có tham nhũng.

Ông cũng là người vô cùng kiên định với sự lựa chọn của chính mình. Điều đó thể hiện ở 40 năm cầm quyền tại Singapore với các nguyên tắc ít khi thay đổi. Và ông cũng có khả năng thích nghi cao, thể hiện ở quãng thời gian khó khăn khi Nhật chiếm Singapore. Giới chuyên môn cho rằng ông chỉ có một điểm yếu là thiếu sự linh hoạt.

“Ông Lý Quang Diệu thể hiện được rất nhiều đặc điểm của một nhà lãnh đạo phi thường. Những thành công của ông cho thấy sự chăm chỉ, tính bền bỉ và kỷ luật cao có thể giúp người ta đạt được những gì. Lý Quang Diệu đã làm được những điều mà rất nhiều nhà lãnh đạo thế giới chỉ dám mơ tới. Ông ấy là ví dụ chói sáng của một nhà lãnh đạo phi thường” - học giả Smedinghoff khẳng định.

Theo Tuoitre.vn
Bài gốc tại đây

>> Thành tích kinh doanh đáng nể của gia tộc ông Lý Quang Diệu

3 nhân tố viết nên “câu chuyện khởi nghiệp” Singapore

Giám đốc điều hành Innosight, một doanh nghiệp tư vấn sáng tạo và đổi mới nổi tiếng toàn cầu, đồng thời là tác giả của cuốn Sách đen về sáng tạo, cho rằng có 3 nhân tố tạo sức mạnh cho Singapore trở thành trung tâm khởi nghiệp.

Nội dung nổi bật:

- Giống như thung lũng Silicon, Singapore có những viện nghiên cứu tốt và ít điều khoản hạn chế nhân viên sau khi nghỉ việc áp dụng kiến thức hoặc kỹ năng trong kinh doanh.

- Các công ty mới có thể được thành lập dễ dàng chỉ sau vài giờ, nếu không nói vài phút. Các tài sản sở hữu trí tuệ được tôn trọng và bảo vệ, luật lệ của Singapore vô cùng minh bạch.

- Vào năm 2008, dưới Khung quốc gia về Khởi nghiệp và Sáng tạo (NFIE), Chính phủ Singapore đã tung ra Quỹ đầu tư mạo hiểm giai đoạn phát triển doanh nghiệp thời kỳ đầu.

---

Scott Anthony viết trên HBR.org:

Khoảng hơn 5 năm trước, khi tôi nói với các nhà đầu tư mạo hiểm tại Mỹ kế hoạch chuyển đến Singapore cùng với gia đình để quản lý các hoạt động đầu tư và ươm mầm của Innosight tại Singapore, phần lớn câu trả lời tôi nhận được từ họ là: “Anh thật điên rồ! Tạo sao lại là Singapore? Anh sẽ không bao giờ thấy được một doanh nghiệp khởi nghiệp nào hấp dẫn ở đó đâu”.

Tôi thừa nhận điều đó. Bởi vào thời điểm tôi đến quốc đảo xinh đẹp này, bối cảnh khởi nghiệp của Singapore không có gì hấp dẫn cả. Nhưng những điều kiện sẵn có của Singapore lại rất chín muồi cho một làn sóng khởi nghiệp phát triển.

Giống như thung lũng Silicon, Singapore có những viện nghiên cứu tốt và ít điều khoản hạn chế nhân viên sau khi nghỉ việc áp dụng kiến thức hoặc kỹ năng trong kinh doanh. Các học giả cho rằng đây có thể là động cơ chính thúc đẩy sáng tạo.

Giống như Israel, Singapore rất nhỏ, với những nguồn lực thiên nhiên hạn chế, điều này đồng nghĩa với việc để tăng trưởng kinh tế đòi hỏi phương pháp tiếp cận vĩ mô và sáng tạo.

Cả Israel và Singapore đều có chính sách nhập cư cởi mởi với những nhân công lành nghề, và cả hai đều có chế độ bắt buộc tòng quân với tất cả nam giới. Dan Senor và Saul Singer – các tác giả của cuốn Quốc gia khởi nghiệp đã cho rằng, chế độ quân sự của Israel chính là nền tảng tạo ra sáng tạo cho quốc gia khởi nghiệp này.

Những người chỉ trích lại cho rằng “hãy thử nêu tên một doanh nghiệp khởi nghiệp của Singapore, bạn sẽ khó có thể nêu tên một doanh nghiệp nào”.

Đây cũng có thể nói là một nhận định công bằng.

Quay trở lại năm 2010, nếu như bạn hỏi những người dân Singapore về một doanh nghiệp khởi nghiệp tại quốc đảo này, họ có thể sẽ dừng lại một chút, sau đó sẽ đề cập đến Creative Labs. Đó là công ty tiên phong trong thị trường sản phẩm âm thanh, và thậm chí đánh vào thị trường mp3 trước cả Apple.

Creative Labs được thành lập năm 1981 và phát triển đến đỉnh vào khoảng 1 thập kỷ trước, trước khi xuống dốc một cách thảm bại.

Tôi đã mang suy nghĩ cẩn trọng này đến Singapore vào tháng 3/2010. Thời điểm đó, thực sự rất khó tìm ra những doanh nghiệp tốt để đầu tư.

Nhưng, tới Singapore vào thời điểm hiện tại, năm 2015, bạn sẽ thấy một quốc đảo chuyển mình hàn toàn. Có hàng tá, nếu như không muốn nói là hàng trăm, các doanh nghiệp khởi nghiệp thú vị, tập trung trong toà nhà “Block 71”, một toà nhà gần INSEAD - trường đại học kinh doanh hàng đầu, Trường đại học quốc gia Singapore (NUS) và các khu vực nghiên cứu và phát triển sáng tạo được chính phủ bảo trợ như Fusionoplis and Biopolis.

Tờ Economist đã gọi toà Block 71 của Singapore với tên gọi ưu ái là nơi có “hệ sinh thái khởi nghiệp dày đặc nhất thế giới”.

Năm đầu tiên tôi tới Singapore, cứ mỗi vài tháng, chúng có ta có thể nghe về một doanh nghiệp lên sàn chứng khoán rồi lại bị thâu tóm. Ngày nay, dường như điều này diễn ra mỗi tuần; đầu tư mạo hiểm và khu vực công nghệ tăng từ dưới 30 triệu USD tới hơn 1 tỷ USD năm 2013. Và chúng tôi đếm có 10 doanh nghiệp ra khỏi thị trường trong năm 2014. Có những thương vụ được gọi là nhỏ theo chuẩn toàn cầu, như vụ nhà cung cấp dịch vụ chat Zopim bị mua lại với giá 30 triệu USD. Nhưng cũng có những vụ thâu tóm khác như Viki của Singapore được Ratuken của Nhật mua lại với giá 200 triệu USD.

Có thể nói, căn cứ vào bối cảnh khởi nghiệp trì trệ trước kia, Singapore đang vươn lên với tốc độ chóng mặt. Trong khi chính phủ các quốc gia trên khắp thế giới đang cố gắng thúc đẩy làn sóng khởi nghiệp để tạo công ăn việc và tạo ra những đột phá cho nền kinh tế, dưới đây là 3 lý do tôi cho rằng đã cùng nhau tạo điều kiện cho câu chuyện khởi nghiệp của Singapore.

1. Môi trường kinh doanh thân thiện

Singapore thường xuyên được xếp là một trong số những thành phố dễ dàng nhất trên thế giới để bắt đầu công việc kinh doanh. Tất nhiên là có những quy định phải tuân theo, nhưng chúng được trình bày rõ ràng và dễ dàng thực thi.

Các công ty mới có thể được thành lập dễ dàng chỉ sau vài giờ, nếu không nói vài phút. Các tài sản sở hữu trí tuệ được tôn trọng và bảo vệ, luật lệ của Singapore vô cùng minh bạch.

Nhập cư không chỉ là chủ đề nóng đối với các quốc gia phát triển phương Tây mà cả Singapore. Tuy nhiên, Singapore tạo điều kiện cho những cá nhân có học thức và kỹ năng cao nhập cư và làm việc tại nước này, và bạn cần có một điều kiện nhất định để có thể trở thành doanh nhân.

Block 71 - "ngôi nhà" của cộng đồng khởi nghiệp ở Singapore

2. Sự tham gia nghiêm túc của chính phủ vào cuộc chơi khởi nghiệp

Các doanh nhân Singapore được tận dụng một danh mục các nguồn trợ cấp và các chương trình liên quan của chính phủ hỗ trợ họ giai đoạn phát triển ban đầu.

Vào năm 2008, dưới Khung quốc gia về Khởi nghiệp và Sáng tạo (NFIE), Chính phủ Singapore đã tung ra Quỹ đầu tư mạo hiểm giai đoạn phát triển doanh nghiệp thời kỳ đầu.

Sáng kiến trên, được truyền cảm hứng từ một chương trình liên kế giữa chính phủ Mỹ và Isreal, cho phép 5 doanh nghiệp đầu tư mạo hiểm nhận được quỹ từ chính phủ.

Một năm sau, chúng tôi, Innosight, đã hợp tác với chính phủ để phát triển một chương trình mới dưới khung NFIE.

Được lồng ghép vào Lộ trình ươm mầm khởi nghiệp công nghệ của chính phủ Singapore, chương trình mới này đã giúp thu hút làn sóng đầu tư vào quốc gia này bằng việc tăng 85% vốn trong mỗi doanh nghiệp khởi nghiệp nếu như các nhà đầu tư đổ tiền vào 15%.

Mức độ ủng hộ này của chính phủ Singapore là vô cùng quan trọng đối với chúng tôi. Innosight đã luôn luôn quan tâm đến đầu tư mạo hiểm. Nhưng là những nhà đầu tư chưa từng có kinh nghiệm đầu tư mạo hiểm vào một quốc gia xa hàng nghìn dặm, chúng tôi sẽ khó có thể phát triển được nếu không có sự hậu thuận về tài chính cần thiết để xây dựng một danh mục đầu tư mạnh từ chính phủ.

Thật là khó để tạo ra một hệ sinh thái chỉ qua một đêm, tuy vậy, sự nỗ lực bền bỉ của chính phủ Singapore đã tạo ra sự thúc đẩy thực sự nghiêm túc cho nền khởi nghiệp tại quốc gia này.

3. Tận dụng rộng rãi nguồn lực mềm để đấu tranh với các rào cản vô hình đối với khởi nghiệp

Có một quan niệm chưa đúng rằng những doanh nhân khởi nghiệp sẵn sàng chấp nhận rủi ro là vì họ không có gì để mất. Trên thực tế, các nghiên cứu chỉ ra rằng nhân tố tiên quyết để dự đoán liệu một người có thể trở thành doanh nhân hay không chính là liệu người này có nhận được quyền thừa kế tài sản hay trao tặng gì hay không.

Sự phát triển chóng của nền kinh tế Singapore trong 50 năm qua cho thấy rằng rất nhiều công dân Singapore đủ giàu có để khởi nghiệp, thay vì chấp nhận rủi ro vì không có tài sản gì để mất.

Trong những năm gần đây, những lãnh đạo trong chính phủ Singapore đã không ngừng nói về tầm quan trọng của khởi nghiệp. Chẳng hạn, Thủ tướng Lý Hiển Long đã từng đăng tải trên Facebook về đề tài này. Các trường đại học quốc gia không ngừng thúc đẩy sáng tạo. Trường quốc gia Singapore có một chương trình đưa sinh viên ra nước ngoài để có được những kinh nghiệm làm việc trong những trung tâm khởi nghiệp khác trên toàn cầu. Tập đoàn truyền thông quốc gia MediaCorp đã tiết lộ với tôi rằng họ bắt đầu một chương trình truyền hình về tôn vinh văn hoá khởi nghiệp.

3 nhân tố trên tạo ra một chu kỳ, để các doanh nhân đạt được thành công lại muốn thành công tiếp theo. Chẳng hạn, năm 2010, Melvin Yuaun đồng sáng lập công ty công nghệ YFind – một công ty chế tạo thiết bị có thể xác định chính xác vị trí của một người trong một toà nhà bằng việc theo dõi tương tác điện thoại của họ với các điểm phát Wifi.

Innosight đã đầu tư vào công ty này năm 2012, thông qua quỹ đầu tư của chúng tôi, và chính phủ Singapore đóng góp 85% số tiền. Sau đó, nhà cung cấp dịch vụ của Mỹ, Ruckus Wireless đã nhanh chóng thâu tóm công ty này vào năm 2013.

Yuan đã thu được lợi trong thương vụ đó và dường như đã bị “nhiễm” tư tưởng khởi nghiệp. Anh ta sắp sửa tiếp tục thành lập một công ty khác, phát triển cách thức đột phá giúp mọi người tìm kiếm nghệ thuật thực sự thông qua việc tìm ra những tài năng chưa được khám giá trên khắp thế giới.

Một số doanh nhân Singapore thành đạt khác đang bắt đầu đầu tư vào thế hệ khởi nghiệp mới. Chẳng hạn, Hian Goh, người trong năm 2005 đã đồng sáng lập Asian Food Channel, và năm 2011 đầu tư vào Chope - một cổng thông tin giúp đặt chỗ tại các nhà hàng ở Châu Á. Sau khi đầu tư và mua lại các công ty, Goh đã bắt đầu một quỹ đầu tư mạo hiểm của riêng mình để đổ tiền vào các doanh nghiệp mới khởi nghiệp trong khu vực.

Các nhà đầu tư toàn cầu cũng đang hết sức chú ý đến thị trường khởi nghiệp Singapore. Các quỹ đầu tư lớn toàn cầu như Sequoia và DFJ cũng đang bắt đầu các hoạt động tại Singapore. Rất nhiều nhà đầu tư coi Singapore như bàn đạp để tiếp cận các thị trường mới nổi như Indonesia, Philippines và Việt Nam. Rộng hơn nữa, trong số 156 công ty phần mềm được thành lập kể từ năm 2003 nay có giá trị hơn 1 tỷ USD, gần 1/3 là các doanh nghiệp khởi nghiệp Châu Á.

Và nếu như 5 năm tiếp theo, Singapore sẽ chứng kiến tốc độ tăng trưởng tương tự 5 năm vừa qua, tôi kỳ vọng sẽ có ít câu hỏi hơn xoay quanh lý do tại sao Singapore lại là thị trường nóng cho khởi nghiệp.

Theo Doanh Nhân Sài Gòn