Sau ba năm tạm hoãn với nhiều lý do, ngày 20-11-2014 Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư 36/2014 quy định các giới hạn, tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
 |
| Chứng khoán đang đứng trước cơ hội lớn và gần. Những doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, chia cổ tức cao hơn lãi suất tiết kiệm sẽ là điểm đến của dòng tiền. Ảnh: MINH KHUÊ |
Của Caesar trả lại Caesar
Thí dụ ông Nguyễn Văn A là cổ đông lớn của ngân hàng XYZ, thì vợ chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em, dâu rể, các công ty có dính dáng đến những người đó, đều là người, là bên có liên quan đến ông. Ngoài ra, còn có quy định thòng thế này: “Ngân hàng được bổ sung những trường hợp người có liên quan khác trong quy định nội bộ”. Và, những cá nhân, tổ chức nắm giữ cổ phiếu, ủy quyền đại diện phần góp vốn cho ông A thì họ cũng là người liên quan. Tình trạng hiện nay là ông A nhờ nhiều người đứng tên, rồi khi họp đại hội đồng cổ đông hay cần biểu quyết chuyện gì đó, họ ủy quyền tất cho ông. Họ không liên quan đến ông. Thông tư 36 thay đổi hẳn: họ là người liên quan.
Điểm nhấn khác: theo điều 12 từ tháng 2-2015 ngân hàng không được cho ông A vay tín chấp. Còn nếu vay có tài sản đảm bảo, thì ông và những người liên quan và các cổ đông lớn khác và người có liên quan đến họ, cũng chỉ được tối đa 5% và 20% (đối với tổ chức) vốn tự có của ngân hàng. Nhiều người nhìn thấy ở đây sự siết chặt cho vay mua cổ phiếu ngân hàng, họ quên mất rằng dư nợ của các công ty sân sau của các ông chủ ngân hàng hiện chủ yếu nằm ở bất động sản. Sự hạn chế tín dụng này sẽ quật ngã bất động sản mạnh hơn rất nhiều so với vay tiền ngân hàng để sở hữu ngân hàng, tức “lấy mỡ nó rán nó”.
Về mối quan hệ giữa các tổ chức tín dụng với nhau, Thông tư 36 yêu cầu một ngân hàng chỉ được nắm giữ tối đa cổ phiếu của hai ngân hàng khác với mức dưới 5%/ngân hàng. Đòi hỏi quyết liệt nhất là bên mua phải đảm bảo nợ xấu dưới 3% tổng dư nơ. Hiện khoảng 40% trong tổng số 37 tổ chức tín dụng có nợ xấu trên 3%, nghĩa là số này phải nhanh chóng quên đi ý tưởng sở hữu cổ phần ngân hàng khác. Ngoài ra, ngân hàng đi mua không bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động trong thời gian một năm trước khi mua. Quy định tưởng nhỏ, nhưng không ít tổ chức tín dụng không thỏa mãn được.
Dọn đường cho chứng khoán?
Hạn mức không quan trọng bằng những điểm sau:
Thứ nhất, các ngân hàng (nhất là cổ phần) bao giờ cũng ưu tiên cho các ông chủ vay tiền để đầu tư cổ phiếu ngân hàng, nay việc này bị siết, thì họ sẽ rút nguồn cho vay bên ngoài để tăng cường cho vay bên trong. Việc ngân hàng mẹ cấp hạn mức tín dụng cho các công ty chứng khoán con cũng không còn. Đây sẽ là hai nguồn sụt giảm chủ yếu.
Thứ hai, nhiều cổ đông lớn ngân hàng vay đầu tư bất động sản, nay họ bị giới hạn tỷ lệ vay, họ sẽ ưu tiên cho bất động sản hơn chứng khoán vì cổ phiếu thanh khoản hơn. Nếu phải trả bớt nợ cho ngân hàng, họ sẽ “giải phóng” cổ phiếu thay vì các dự án bất động sản. Ai sẽ đỡ sự “giải phóng” ấy?
| Hiện khoảng 40% trong tổng số 37 tổ chức tín dụng có nợ xấu trên 3%, nghĩa là số này phải nhanh chóng quên đi ý tưởng sở hữu cổ phần ngân hàng khác. |
Thứ ba, theo mục 5, điều 14, “khoản cấp tín dụng của ngân hàng cho khách hàng để đầu tư cổ phiếu không được đảm bảo bằng chính cổ phiếu đó”, tức là tài sản hình thành từ vốn vay không được dùng làm tài sản đảm bảo cho khoản vay. Việc vay tiền mua cổ phiếu, rồi thế chấp cổ phiếu vay tiếp vòng hai sẽ phải dừng lại.
Có thể cổ phiếu ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên và đến lượt mình nó sẽ gây tác động dây chuyền đến một số loại cổ phiếu khác. Vậy tại sao lại nói Thông tư 36 dọn đường cho chứng khoán?
Từ nhiều tháng nay các blue-chips, các cổ phiếu có chỉ số cơ bản tốt đã không tăng trưởng. Một nửa giá trị giao dịch của hai sàn dựa vào margin, mà margin đang chảy mạnh vào cổ phiếu đầu cơ, đẩy thị trường vào trạng thái không an toàn. Nếu margin giảm bớt, thị trường có thể điều chỉnh nhưng là điều chỉnh để trở nên khỏe mạnh hơn. Khi ấy tiền thật sẽ tham gia và một nền tảng bền vững sẽ được thiết lập.
Bên cạnh đó, chứng khoán đang đứng trước cơ hội lớn và gần. Giá xăng dầu giảm, giá nhiều nguyên liệu đầu vào giảm đang tạo cơ hội cho sản xuất phục hồi nhanh, các doanh nghiệp sản xuất, trong đó có niêm yết, sẽ hưởng lợi. Lạm phát cả năm dự báo 3%, thấp nhất trong một thập kỷ, sẽ kéo lãi suất có khả năng xuống thêm chừng 1%/năm nữa, trong khi các kênh đầu tư truyền thống như vàng, ngoại tệ không còn hấp lực, bất động sản còn khó khăn, tiền nhàn rỗi không sớm thì muộn sẽ đổ vào chứng khoán. Những doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, chia cổ tức cao hơn lãi suất tiết kiệm sẽ là điểm đến của dòng tiền. Một thời cơ thứ hai của chứng khoán sau năm 2007 đang ở trong tầm tay.
Thời Báo Kinh tế Sài Gòn Online
